Suikerbietenareaal tuimelt naar nieuwe diepten

Het nieuws dat Tiense Suiker hard in het areaal zou snoeien om de overproductie van suiker te voorkomen, hakte er eind vorig jaar diep in bij suikerbietentelers. Moederbedrijf Südzucker koos voor een reductie bij al haar bedrijven omdat de suikerprijzen zeer ongunstig zijn. De telers van de Tiense volgden noodgedwongen, al is er geen overschot aan alternatieven. “De aardappelteelt is ook niet bepaald gunstig vandaag, diepvriesgroenten ook niet”, zegt Hendrik Vandamme, voorzitter van bietenfederatie CBB. “In Wallonië verneem ik dat er wat meer korrelmais wordt ingezaaid, en vlas. Al moet die uitbreiding ook niet té fors toenemen of deze markt stort ook in elkaar. Zomergraan is ook een optie, maar dat is niet de meest renderende teelt.”

De definitieve cijfers zijn er nog niet, maar het lijkt alsof Belgische suikerbietentelers dit jaar zullen afkloppen op 42.000 hectare. “Dat ligt in lijn met de verwachtingen na de aankondiging van Tiense. Hun contracten zijn 25 procent lager qua areaal dan vorig jaar.”

De tweede suikerfabrikant in België, Iscal Sugar, nam vorig jaar geen harde reductiebeslissing, maar adviseerde telers om “niet te overdrijven” en eveneens hun areaal te reduceren. “Hun telers zouden afkloppen op een daling van min zes procent”, zegt Vandamme.

Hormuz, Mercosur en IPR

Niet enkel de natuur bepaalt hoe de prijzen lopen. De internationale wereldmarkt is op zijn zachtst gezegd onvoorspelbaar. De blokkade in de Straat van Hormuz is geen geschenk voor de Europese bietensector, die ook al het Mercosur-vrijhandelsakkoord te verteren heeft. “Wat het Mercosurakkoord betreft: die is voorlopig in voege getreden op 1 mei. Er zou 190.000 ton suiker uit Brazilië en Paraguay jaarlijks kunnen binnenkomen. Of dat ook heel snel zal gebeuren, weten we vandaag echt niet.”

Wat ook meespeelt is het inward-processing-regime (IPR) van de EU. Met dit mechanisme mag niet-Europese suiker tariefvrij de EU binnenkomen om na verwerking opnieuw geëxporteerd te worden. Europees Commissaris voor Landbouw Christophe Hansen (EVP) kondigde eind januari aan dit mechanisme te willen opschorten om onze suikerproducenten te beschermen. “De rem is intussen op dit systeem gezet voor de periode van een jaar”, zegt Vandamme. “De volgende maanden gaan we zien wat de impact hiervan is.”

Net als zoveel andere sectoren zet ook de oorlog in Iran druk op de ketel, al is er een klein lichtpunt. “Door de heel hoge olieprijzen is er wel de mogelijkheid dat Brazilië sterker zal inzetten op de productie van ethanol uit suiker. Ethanol kan makkelijk worden ingewerkt in benzine, en sommige voertuigen kunnen er uitsluitend op rijden. Een hogere focus op deze verwerking zou een stukje de druk op de wereldmarkt van suiker kunnen weghalen.”

Dit mogelijke lichtpunt neemt echter niet de vele negatieve economische gevolgen van het conflict weg. “De productiekosten zijn ook gestegen, uiteraard. De prijs van kunstmest is quasi verdubbeld. Dat geldt voor alle stikstofhoudende meststoffen.”

Inmiddels hebben telers al genoeg crisissen beleefd om te weten dat deze prijsstijgingen niet voor even zijn. “Of de prijzen weer normaliseren zodra de straat van Hormuz heropent? Niet op zeer korte termijn, dat geloof ik niet. De oorlog begon aan het begin van het seizoen. Wie zich niet ingedekt had door een bepaald volume meststof in te kopen, eind vorig jaar of begin dit jaar, zal het merken op de rekening. En er is ook geen duidelijkheid over hoelang dit conflict zal blijven duren. Alle producten die uit de regio afkomstig zijn of die op basis van olie geproduceerd worden, voelen het.”

"Koester onze suiker"

Vandamme roept op om de Belgische suikermarkt te blijven koesteren. “Wat onze telers produceren, is grotendeels voor de Belgische markt. De chocolatiers, de biscuiteries, de Lotussen en de Barry Callebauts van deze wereld en ook de frisdrankproducenten nemen behoorlijke volumes Belgisch suiker af. En laten we niet vergeten dat wij in België in het hart van de Europese consumentenmarkt zitten, dat wij als bietentelers op zeer goede gronden mogen werken, waardoor het rendement per hectare bij de hoogste is in Europa.”

“Leg dit allemaal samen, en dan zou het in mijn ogen zeer onverstandig zijn om de suikerproductie in België verder te laten dalen. Men heeft de mond vol van duurzaamheid, ga er dan ook voor. De kilometers die een suikerklontje aflegt, zouden wel eens heel relevant kunnen zijn in de duurzaamheidsstrategieën die fabrikanten uitschrijven.”

Maar een groot deel van de sleutel ligt nu ook bij de wereldleiders. “We wachten af hoe de Europese Commissie de volgende jaren zal omgaan met die inward processing. Of men toch een slot zet op het achterpoortje dat gebruikt werd. En laten we hopen dat de wereldmarkt snel stabiliseert.”