Geen minister van Landbouw meer in Denemarken

Na maandenlange onderhandelingen heeft de sociaaldemocratische premier Mette Frederiksen woensdag een nieuwe regering van 21 ministers bekendgemaakt. Het begin van haar derde ambtstermijn neemt een flinke bocht naar links, maar vooral opvallend is het afschaffen van een ministerpost voor landbouw. In plaats daarvan heeft de regering een ministerie voor Natuur en Dierenwelzijn ingesteld, onder leiding van sociaaldemocraat Christian Rabjerg Madsen.

Verdeeld over vijf ministeries

Andere bevoegdheden die onder de oude paraplu van Voedsel, Landbouw en Visserij vielen, worden ondergebracht bij het Ministerie van Industrie, Bedrijfsleven en Financiën. Denk daarbij aan voedselveiligheid, voedselgezondheid, voedselvoorziening en het Fonds voor Plantaardige Voeding. Visserij komt bij het ministerie van Milieu. Ook de ministeries van Justitie en Transport krijgen een beperkte landbouwrol. De volledige landbouwportefeuille is zo verdeeld over maar liefst vijf ministeries.

Varkenshouders kop van jut

Vooral Deense varkenshouders lopen in het vizier van dit nieuwe beleid. Als zesde grootste varkensvleesexporteur ter wereld telt Denemarken ongeveer vijf keer zoveel varkens als mensen. De milieueffecten en zorgen over het dierenwelzijn van de intensieve varkenshouderij stonden centraal in de verkiezingscampagne. Het nitraatgehalte in drinkwater en misstanden in Deense varkensstallen leidden tot woede bij de bevolking.

De nieuwe Deense regering trekt volop de groene kaart en komt met een resem maatregelen. Premier Frederiksen kondigde aan dat er een commissie komt om de varkenssector “grondig te herstructureren”. Er liggen een resem aan maatregelen voor. Zo komt er een flinke krimp in de varkensstapel: Denemarken wil niet langer produceren voor het buitenland, maar enkel voor eigen land.

Bovendien is Denemarken nog niet in regel met de Europese wet die vanaf 2030 het couperen van varkensstaarten verbiedt. België nota bene ook niet: enkel Zweden en Finland zijn vandaag al in regel met deze Europese wet.

Animal Protection Denmark, de dierenwelzijns-ngo die er actief toe heeft bijgedragen dat de varkenshouderij hoog op de agenda stond, is lovend. “Voor het eerst zien we een regering die de kern van de problemen in de varkenshouderij wil aanpakken”, zegt directeur Britta Riis in een persbericht. “Het gaat niet langer om zweverige ambities, maar om zeer concrete maatregelen: een einde aan extreme fokpraktijken, een einde aan routinematig staartcouperen, later spenen en eisen voor meer ruimte en echt wroetmateriaal. Dit is precies waar het dagelijks leven van het varken op neerkomt.”

“Nu hebben we een basis die een einde maakt aan de fabrieksmatige productie in de varkensindustrie en een deadline stelt voor staartcouperen en extreme fokpraktijken in respectievelijk 2030 en 2035”, aldus Riis.

De Deense varkenshouder en L&F-sectorverantwoordelijke Hans Christian Gæmelke betreurt de nieuwe koers. “We zijn uit de verkiezingscampagne van het voorjaar gekomen na een zeer eenzijdig debat, waarin geen ruimte was voor nuance of correcties op de vele beweringen en slogans die de ronde deden”, stelt hij in een persbericht. Wel geeft hij aan dat hij wil meewerken met de regering om de sector te verduurzamen.

Hans Erik Jørgensen vertegenwoordigt de biosector binnen L&F en is voorzichtig enthousiast over het Deense voornemen om het biologisch areaal te verdubbelen, maar ook hij spreekt met twee woorden. De bio-schaalvergroting kan volgens hem enkel werken als de consument ook volgt. “Hoewel de verkoop van biologische producten in de detailhandel al een aantal jaren groeit, wordt deze ontwikkeling belemmerd door de algemeen stijgende voedselprijzen. Consumenten zijn erg prijsgevoelig en zelfs kleine prijsstijgingen kunnen de verkoop beïnvloeden”, zegt hij. “Als biologische boeren staan we nu al onder druk wat onze inkomsten betreft.”