Staat varkenshouderij voor een nieuwe crisis? Opbrengsten duiken onder de kostprijs

Na enkele jaren van relatieve voorspoed staat de varkenshouderij weer voor een moeilijke periode . Na enkele maanden van prijsdaling is het kritische break-evenpoint bereikt. Dat blijkt onder andere uit de periodieke conjunctuurbarometer van KBC Bank. Eind 2025 flirtte de beschikbare cashflow op alle types varkensbedrijven met het nulpunt. Sindsdien is zowel de biggenprijs als de vleesprijs verder gedaald. 

Beschikbare cashflow of wat er netto overblijft, is volgens de bank de beste graadmeter om de rendabiliteit van een bedrijf of sector uit te drukken. Na een diepe crisis in de periode 2020-2022 ging het jarenlang behoorlijk in de sector. Met gemiddelde beschikbare cashflows die piekten op 28 euro per vleesvarken op afmestbedrijven en 82 euro per vleesvarken op gesloten bedrijven. De varkensvleesprijs piekte medio2023 op 1,83 euro per kilo, terwijl er 76 euro voor een big werd neergeteld.

Vrije val vlees- en biggenprijzen

Begin 2026 is er van deze hoogconjunctuur geen sprake meer. Zowel de biggenprijs als de vleesprijs is sinds de zomer van 2025 aan een vrije val bezig. Een speenbig bracht in april 2025 nog 62,5 euro in het laatje. Maar zit sindsdien in vrije val zit en levert nu 10,5 euro op. De voorbije drie weken is er drie euro van de prijs afgegaan.

De varkensvleesprijs daalde van 1,6 euro per kilo in juni 2025 tot 0,90 euro per kilo deze week. Het gaat om een prijs zonder toeslagen. In de praktijk krijgen boeren zo’n 1,10 euro per kilo. Volgens varkenshouder en ABS-bestuurslid Dirk Verstappen is deze prijs veruit onvoldoende. “Om er iets aan over te houden en ook jezelf een loon uit te keren, is minstens 1,5 euro per kilo nodig.”

Bart Verstrynge die bij KBC Bank de conjunctuur in de varkenshouderij opvolgt, spreekt van een naderend moeilijk voorjaar. “Het ziet er niet goed uit. De gemiddelde beschikbare cashflow voor vleesvarkensbedrijven, gesloten bedrijven en zeugenbedrijven ligt momenteel op of onder nul. Binnen deze eenheid zijn de kosten voor eigen arbeid niet meegenomen. Dat betekent dat een gemiddeld varkensbedrijf in Vlaanderen op dit moment verlies maakt.”

De econoom voegt er wel aan toe dat er grote  verschillen tussen de varkensbedrijven bestaan. “Voor de minder performante bedrijven of bedrijven met een hogere kostenstructuur dan gemiddeld zullen deze verliezen algemeen gezien hoger liggen .”

Combinatie van factoren drukt vraag

Verstrynge ziet een aantal verklaringen voor de prijsval. “Nadat het varkensaanbod in Vlaanderen en Europa enkele jaren daalde, zag je begin vorig jaar dat ze voor het eerst weer toenam als gevolg van de aanhoudende hoogconjunctuur.” Omdat de vraag niet volgde en de export sputterde, was er sprake van een overaanbod waardoor de prijs vanaf de zomer begon te dalen.

Eind september kwamen hier de handelsbelemmeringen van China bovenop. Het Aziatische land, dat belangrijk is voor de vierkantsverwaarding van de Vlaamse varkens, gooide de invoertarieven voor varkensproducten uit Europa omhoog, naar zelfs 62,4 procent voor België. Dit fnuikte de al moeilijke export  naar China waardoor de druk op de prijs toenam .

Hoe moet het nu verder?

Hoewel Verstrynge van KBC Bank wel kleine lichtpuntjes ziet (de gunstige evolutie van de grondstofprijzen van veevoeders en de verminderde Chinese importtarieven naar 9,8 procent medio december, red.) verwacht hij op korte termijn geen verbetering in de conjunctuur. “Er is op dit moment nog steeds sprake van een overaanbod en mogelijk is het nog wachten tot de zomer voordat de vraag aantrekt, het aanbod wat terugloopt en de prijs herstelt.”

De Afrikaanse varkenspest in Spanje kan op iets langere termijn volgens hem een geluk bij een ongeluk zijn. “De varkensstapel stond de voorbije jaren in veel Europese landen onder druk. In Nederland, België, Duitsland, Italië en Denemarken was er sprake van een structurele daling de laatste vijf jaar. Spanje was een beetje een uitzondering. Het is mogelijk dat hier verandering in komt en het aanbod daar daalt als gevolg van de varkenspest.”

Varkenshouder Ton van Limpt uit Weelde ziet voorlopig nog weinig positieve signalen en meldt al enkele weken onder de kostprijs te werken. “Op dit moment moet er elke dag geld bij”, vertelt hij. De Kempenaar denkt dat de nakende crisis tot een verdere kaalslag in de sector kan leiden.

De Kempense varkenshouder maakte zich deze zomer nog zorgen over de uitbraak van varkenspest bij Duitse everzwijnen. De varkensziekte blijft de gemoederen in Vlaanderen bezig houden. Michael Gore van FEBEV waarschuwt voor de mogelijke insleep van AVP. “Het is zaak waakzaam te blijven voor AVP en anderzijds ook regionalisering te laten erkennen door derde landen met wie we samenwerken.” Bij regionalisering kan vlees uit niet-besmette regio’s – niet Catalonië in het geval van Spanje – wel gewoon worden uitgevoerd.