76 procent meer AVP-besmettingen in 2025 in de Europese Unie
nieuwsDe Afrikaanse varkenspest rukt op in de Europese Unie. Dat blijkt uit het 2025-jaarverslag van de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid EFSA. Met de uitbraak in Spanje steeg vorig jaar het aantal door AVP getroffen EU-lidstaten van 13 naar 14. Besmettingen bij wilde zwijnen stegen met 44 procent. AVP-uitbraken bij tamme varkens in de EU stegen van 333 uitbraken in 2024 naar 585 uitbraken in 2025, wat neerkomt op een stijging van 76 procent. Eén uitbraak kan meerdere varkens treffen in een bedrijf. De meeste uitbraken gebeuren in kleine bedrijven met minder dan 100 varkens.
Hoewel we in 2025 een forse piek zagen in het aantal besmettingen, blijven deze cijfers onder het niveau van de periode 2018–2023, met uitzondering van 2022. Met 476 gemelde uitbraken was Roemenië goed voor 81 procent van het totale aantal uitbraken bij gedomesticeerde varkens in de EU. De meeste uitbraken (91%) deden zich voor in bedrijven met minder dan 100 varkens, een stijging van 78 procent sinds 2024.
Grote houderijen lijken dus beter in staat om zich te weren tegen het virus. Toch werden er uitbraken gemeld in 26 bedrijven met 1.000 tot 10.000 varkens (4% van de uitbraken) en in 11 bedrijven (2% van de uitbraken) met meer dan 10.000 varkens. Zeven van deze 11 bedrijven zijn gevestigd in Roemenië.
Hoewel er ook uitbraken in dit soort bedrijven waren in Estland, Letland, Litouwen en Slowakije, volgden deze telkens een seizoenpatroon, met een piek in de zomer die minder uitgesproken was in vergelijking met voorgaande jaren.
Wilde zwijnen en verre sprongen
Bij wilde zwijnen steeg het aantal gemelde AVP-uitbraken in de EU van 7677 in 2024 tot 11 036 in 2025, wat neerkomt op een stijging van 44 procent en het hoogste aantal sinds 2021. Polen meldde het grootste aandeel uitbraken bij wilde zwijnen (31 %), gevolgd door Duitsland (18 %). In verschillende lidstaten, waaronder Hongarije, Italië, Polen, Roemenië en Slowakije, werd een winterpiek in AVP-uitbraken bij wilde zwijnen waargenomen.
AVP-uitbraak Catalonië kwam mogelijk uit labo
11 december 2025Besmette zones breiden meestal uit in één aaneengesloten zone. Maar in 2025 werden twee gevallen van verspreiding over lange afstanden vastgesteld, één in Duitsland en één in Spanje. Beide keren gebeurde de introductie via wilde zwijnenpopulaties. Hoe dit kon gebeuren, is onduidelijk. Maar het Belgisch voedselagentschap AVP raadt om deze reden aan om geen voedselresten met vlees achter te laten in de natuur. Een broodje salami besmet met varkenspest is niet schadelijk voor de mens, maar als een wild zwijn de resten vindt en verorbert, kan het ziek worden.
Experts zien dit als één mogelijke verklaring voor de uitbraak in Spanje. Een andere mogelijkheid is dat het virus ontsnapt is uit een labo. Uit autopsie bij dode zwijnen bleek het immers te gaan om de variant, gebruikt bij vaccinonderzoek.
De virusstam kent immers geen verwantschap met de andere getroffen zones in Europa. In Duitsland tonen de genetische analyses wel een gelijkenis met het virus dat in Calabrië (Zuid-Italië) circuleert, maar hoe deze virusstam tot daar kwam, is onbekend.
Inperking werkt
Volgens EFSA was 2025 ook een recordjaar qua monitoring. Meer dan een miljoen monsters bij zowel wilde als tamme varkens werden onderzocht. 84 procent van de detecties gebeurde via ‘passieve surveillance’: het systematisch testen van dode varkens. Dit blijkt ook de meest doeltreffende manier om het virus te monitoren.
Een lichtpuntje: hoewel het aantal AVP-uitbraken in 2025 is toegenomen, blijft de verspreidingszone relatief beperkt. De gemiddelde omvang van beperkingszone 3 in de EU nam in 2025 slechts licht toe (+2 %). Beperkingszones 1 en 2 bleven qua omvang nagenoeg gelijk. In Tsjechië en in het zuiden van Italië is men erin geslaagd om de populaties wilde zwijnen virusvrij te houden of om op zijn minst de verspreiding in te perken.
Bron: Eigen berichtgeving
