Nieuw virus rukt op bij rundvee: “Mogelijk snelle verspreiding”

Het Shamonda-virus werd halverwege de jaren zestig voor het eerst vastgesteld in Nigeria. Tot 2026 werd het virus sporadisch gemeld in West-, Oost- en Zuidelijk Afrika en in Japan. Inmiddels is het voor het eerst opgedoken in Europa, met besmettingen in Zwitserland, Zuid-Duitsland en verschillende Franse departementen. Het virus behoort tot de Simbu-serogroep en is nauw verwant aan het Schmallenbergvirus. Dat virus veroorzaakte in West-Europa in 2011-2012 een grote uitbraak en duikt sindsdien nog sporadisch op.

Koorts en sterke melkproductiedaling

Op vrijwel alle getroffen rundveebedrijven duurt het ziekteverloop ongeveer 14 tot 21 dagen. De belangrijkste klinische symptomen zijn: hoge koorts, doorgaans meer dan 40°C, gedurende één tot twee dagen; een sterke daling van de melkproductie; verminderde eetlust en diarree. Virussen uit de Simbu-serogroep veroorzaken bij volwassen dieren doorgaans een korte periode van viremie en milde tot matige ziekteverschijnselen. Toch is vooral de mogelijke impact op drachtige dieren een belangrijk aandachtspunt.

Mogelijk risico voor foetussen

Virussen uit de Simbu-serogroep kunnen tijdens de dracht de foetus infecteren. Afhankelijk van het moment van besmetting kan dat leiden tot abortussen, doodgeboorten en ernstige aangeboren afwijkingen.

Bij een eerdere uitbraak met het Schmallenbergvirus werden vooral schapen zwaar getroffen. In sommige kuddes werden misvormingen vastgesteld bij tot 50 procent van de nakomelingen. Bij runderen waren de foetale afwijkingen doorgaans minder uitgesproken.

Of het Shamonda-virus dezelfde gevolgen heeft, is nog niet duidelijk. Abortussen, doodgeboorten en misvormde kalveren of lammeren uit mogelijk getroffen kuddes worden daarom onderzocht. Het virus is inmiddels ook aangetroffen in verschillende monsters van geaborteerde foetussen.

Hittegolf mogelijk bijkomende stressfactor

Of de huidige hittegolf rechtstreeks verband houdt met de recente ziektegevallen, is voorlopig niet duidelijk. Hoge temperaturen vormen wel een belangrijke stressfactor voor runderen, zeker voor hoogproductieve melkkoeien. Hittestress kan de weerstand van dieren verlagen en hen mogelijk vatbaarder maken voor infecties. Ook over de gevoeligheid van andere herkauwers, zoals schapen, bestaat nog onvoldoende duidelijkheid.

Nog geen besmettingen in België

In België zijn voorlopig geen bevestigde gevallen van het Shamonda-virus vastgesteld. Het FAVV is waakzaam. “Indien het virus de winter overleeft en zich verder verspreidt in Europa, bestaat er op langere termijn een reëel risico dat het ook ons land bereikt, hetzij via vectoren, hetzij via invoer van dieren”, aldus het FAVV. “Dan zou de impact vergelijkbaar kunnen zijn met die van het Schmallenbergvirus.”

Het FAVV volgt de epidemiologische situatie in de betrokken landen nauwgezet op. Op dit moment zijn bijkomende maatregelen of specifieke surveillancemaatregelen in België nog niet aangewezen. Veehouders en dierenartsen wordt gevraagd alert te blijven voor de beschreven symptomen, vooral wanneer andere mogelijke oorzaken voor de klachten zijn uitgesloten. Sciensano werkt ondertussen aan de verdere aanpassing van de diagnostische capaciteit. Daardoor moet het virus, indien nodig, ook in België kunnen worden opgespoord.

Voorlopig zijn er, net als bij andere virussen uit de Simbu-groep, geen aanwijzingen dat het Shamonda-virus overdraagbaar is op mensen. Er zijn momenteel ook geen vaccins of specifieke behandelingen beschikbaar tegen het virus.