Een koe kopen met handjeklap: op Houtem Jaarmarkt doet men het nog
nieuwsDinsdag 10 november gaat in het Oost-Vlaamse Sint-Lievens-Houtem de jaarmarkt opnieuw van start. Traditiegetrouw zal er weer heel wat geklap te horen zijn. Niet van het publiek, maar van de veehandelaren die er hun deals bezegelen met ‘handjeklap’. Met een ritmisch heen-en-weer slaan in elkaars handen onderhandelen ze over de prijs van een koe. “Bij ons komen er geen offertes aan te pas. Een luide klap in de handen is een overeenkomst”, vertelt Stijn Baele, die dit jaar als enige runderen mag verkopen op de jaarmarkt.
Dinsdag verandert Sint-Lievens-Houtem opnieuw in het decor van de laatste grote openluchtveemarkt van België. De oorsprong van de jaarmarkt zou teruggaan tot 657, toen na de dood van de heilige Livinus een bloeiende handel ontstond rond de jaarlijkse bedevaart. Mensen namen paard en rund mee die onderweg werden verkocht.
Eeuwen later worden er nog steeds dieren meegenomen en verhandeld. Al gebeurt dat niet meer op dezelfde schaal als vroeger. In 2025 waren er vanwege IBR geen runderen aanwezig. Omdat de ziekte nog steeds niet van de baan is, mag dit jaar slechts één veehandelaar koeien aanbieden. Wel zullen er dit jaar opnieuw paarden, pluimvee, knaagdieren en ook schapen en geiten aanwezig zijn. Wat alvast overeind blijft, is de eeuwenoude traditie van het ‘handjeklap’.
Geen papierwerk, alleen handgeklap
Deze onderhandelingstechniek droeg mee bij aan de erkenning van de Houtem Jaarmarkt als immaterieel cultureel erfgoed door UNESCO in 2010. Via een spel van bod en tegenbod, waarbij koper en verkoper elkaar herhaaldelijk in de handen slaan, proberen ze tot een akkoord te komen over de prijs.
“Het is een systeem dat zeer goed werkt. We gebruiken het nog regelmatig, ook op andere veemarkten”, vertelt veehandelaar Stijn Baele. Hij is al jarenlang een vertrouwd gezicht op Houtem Jaarmarkt. “Het is een mooie manier om tot een overeenkomst te komen. Een handklap staat symbool voor je woord.”
Hij legt uit hoe het precies in zijn werk gaat. De verkoper begint met een vraagprijs, waarna de koper een tegenbod doet door op de open hand van de verkoper te slaan. Zo gaat het handgeklap heen en weer, waarbij ook de kracht van de slagen varieert. Met een laatste, stevige handklap is de verkoop een feit. “Er komen geen offertes of andere papieren aan te pas. Als er in de handen is geklapt, ligt de prijs vast en is de verkoop overeengekomen”, aldus Baele.
Niet voor beginners
Baele past handjeklap uitsluitend toe wanneer hij met andere veehandelaren onderhandelt. “De techniek vergt enige ervaring. Onder elkaar gaat dat razendsnel. Voor buitenstaanders is het vaak moeilijk te volgen. Veel bezoekers begrijpen niet wat er gebeurt en vragen ons achteraf waarom we voortdurend in elkaars handen slaan”, vertelt hij al lachend. Zelf leerde Baele de techniek van zijn vader. Ondertussen geeft hij de traditie ook door aan zijn eigen kinderen.
150 runderen op de markt
Of het handjeklap op de Houtem Jaarmarkt dit jaar ook tot goede deals zal leiden, durft Baele nog niet te voorspellen. Hij zal er als enige veehandelaar staan, met zo’n 150 runderen. “Ik had liever gehad dat ook mijn collega’s aanwezig waren. Iedereen brengt dan een beetje zijn eigen publiek van kopers mee.”
De gemeente Sint-Lievens-Houtem is alvast bijzonder tevreden met de terugkeer van de runderen. “Misschien niet in dezelfde aantallen als vroeger, maar hun aanwezigheid betekent veel voor het authentieke karakter van ons evenement”, klinkt het. ““We hopen dat deze oplossing een tussenstap vormt naar de terugkeer van de grote rundermarkt, die hier al eeuwenlang plaatsvindt.”
