Voor eerst in Vlaanderen meldingen van koeien die vergiftigd zijn door schimmel in gras

De voorbije weken werden op twee rundveebedrijven, één in het noorden van Antwerpen en één in het Pajottenland, meerdere koeien aangetroffen met fotosensibilisatie door sporidesminotoxicose. “Fotosensibilisatie wordt in de volksmond ook zonneslag genoemd”, legt De Bleecker uit. De symptomen zijn onder meer huidletsels op de licht gepigmenteerde huiddelen, roodverkleuring op de neus en korstvormige letsels op de spenen en de uier.

De symptomen ontstonden echter niet doordat de dieren te lang in de zon hadden gestaan. “Een leverintoxicatie lag aan de oorsprong”, aldus De Bleecker. "Fotosensibilisatie door leverintoxicatie is een bekend fenomeen in de zomermaanden. Dit kan uitgelokt worden door bijvoorbeeld het eten van bepaalde planten met toxische eigenschappen. Bij de koeien op deze twee rundveebedrijven bleek het om een schimmeltoxine te gaan."

De schimmel groeit op afgestorven grasdelen in graasweiden. “Warm en vochtig najaarsweer bevordert de groei en sporenvorming”, vertelt De Bleecker. Vooral wanneer dieren de weide kort afgrazen, lopen ze risico om te veel gifstof binnen te krijgen, doordat ze dichter bij het afgestorven materiaal aan de bodem grazen.

In Nederland is de aandoening al meerdere malen gemeld en beschreven. Voor Vlaanderen ging het om de eerste vaststelling, wat niet uitsluit dat er in het verleden nog nooit Vlaamse runderen door getroffen werden.  “Maar het is de eerste keer dat we een melding binnenkregen die we konden linken aan deze aandoening”, verduidelijkt De Bleecker.

Gerelateerd aan klimaatverandering

Volgens hem is de kans groot dat er in de toekomst nog meer gevallen zullen opduiken. “De aandoening is erg gerelateerd aan de klimaatverandering. Hoe warmer de zomers worden, hoe meer kans dat dergelijke schimmels woekeren", aldus De Bleecker.

Voor dit jaar verwacht hij geen nieuwe meldingen meer. “De aandoening komt voornamelijk voor in de zomer”, klinkt het. “Ondertussen is het weer omgeslagen en is het volop herfst.”

Gevolgen voor runderen

De ernst van de vergiftiging verschilt sterk van dier tot dier en hangt onder meer af van de hoeveelheid toxine die het dier heeft binnengekregen. Het schimmeltoxine kan bij runderen en schapen de lever en galgangen beschadigen. Daardoor kan een afbraakproduct van bladgroen onvoldoende worden afgevoerd en zich opstapelen in het lichaam. Onder invloed van zonlicht veroorzaakt die stof huidbeschadiging, ook wel fotosensibilisatie genoemd.

Bij de getroffen runderen werden naast de huidproblemen ook vroeggeboortes en abortus vastgesteld. Ook bij schapen kan de vergiftiging ernstig verlopen en zelfs tot acute sterfte leiden..

Of de aandoening ook gevolgen heeft voor de melkproductie, kan De Bleecker voorlopig niet zeggen. “De getroffen koeien waren vleesvee.” Volgens hem lopen melkkoeien mogelijk minder risico op de aandoening. “Ze staan vaak minder lang op de weide dan vleesvee en krijgen ook een meer gebalanceerd rantsoen als ze terug binnenkomen om gemolken te worden. Daardoor is de kans kleiner dat ze tijdens het grazen te veel schimmeltoxines binnenkrijgen.”

Veehouders die symptomen van de aandoening opmerken, doen er volgens De Bleecker goed aan een dierenarts te raadplegen. Bloedonderzoek en microscopisch onderzoek van grasstalen kunnen vervolgens helpen om de diagnose te stellen.