Geen risico op tekort aan kunstmest in Vlaanderen

Niet alleen de olie- en gasprijzen rijzen de pan uit sinds het uitbreken van de oorlog, dat geldt ook voor kunstmest. Dat heeft alles te maken met de blokkade van de Straat van Hormuz door Iran. Een derde van de grondstoffen voor de mondiale kunstmestproductie, waaronder ureum, zou via deze nauwe zeestraat passeren. In de media gonst het van berichten dat een gebrek aan kunstmest hierdoor op de loer ligt.

“In Vlaanderen zal het op korte termijn zo’n vaart niet lopen”, stelt Peter Jaeken van BelFertil, de belangenvertegenwoordiging van de minerale meststoffenindustrie. “Ter voorbereiding op het bemestingsseizoen zijn er al grote voorraden aangelegd en wat nog niet geproduceerd is, is al een tijdje onderweg naar Europa. Het grootste vraagteken blijft de duur van het conflict en de (oplopende) schade aan infrastructuur. Dat zal de impact op middellange en lange termijn bepalen.”

Prijsverhogingen wel gevoeld

Dat betekent overigens niet dat de Vlaamse boeren het niet zullen voelen. De gebrekkige doorvoer van grondstoffen door de Straat van Hormuz heeft tot gevolg dat het globale aanbod daalt en de concurrentie naar de beschikbare kunstmest groeit. “Daardoor zien we de laatste weken al een prijsstijging van 20 tot 30 procent”, vertelt Jaeken.

De boeren die vorig jaar besteld hebben, zullen deze prijsstijging nog niet voelen. Maar er zijn ook landbouwers, de late beslissers, die nog niet besteld hebben. “Deze krijgen wel te maken met de verhoogde prijzen”, aldus Boerenbond, dat stelt dat de prijs voor ureumkunstmest gestegen is van 368 dollar per ton in december tot 680 dollar per ton nu.

Door de volatiliteit komt het zelfs voor dat handelaren geen prijs kunnen garanderen. “We horen van enkele landbouwers dat handelaars niets meer aankopen omdat prijzen constant veranderen. Als landbouwers erop staan dat ze meststoffen krijgen, gaan handelaars die wel ophalen, maar zonder prijs door te geven: je krijgt de prijs op het moment dat ze geladen zijn”, klinkt het bij Boerenbond.

Volgens de landbouworganisatie kan dit in enkele gevallen wegen op het bemestingsgedrag van de Vlaamse landbouwer. “De boer zal kijken naar de kost van de kunstmest en de meeropbrengst van het gewas. In functie hiervan zal hij zijn bemestingsgedrag aanpassen.”

Minder graan, meer soja door hoge kunstmestprijzen

In andere werelddelen kan de impact van de prijsstijging op korte termijn al grote gevolgen hebben. Niet alleen kunnen kleine boeren in ontwikkelingslanden in de problemen komen, ook in landen als de Verenigde Staten staan boeren op dit moment voor strategische teeltkeuzes. Het ministerie van Landbouw in de Verenigde Staten voorziet bijvoorbeeld dat Amerikaanse boeren de overstap zullen maken van graan naar soja, dat veel minder kunstmest vergt.

De verwachting is verder dat ook consumenten de mondiale prijsstijgingen van kunstmest zullen voelen. “De gewassen moeten nog groeien, geoogst en verwerkt worden. Het kan ook per gewas verschillen. Over zes tot negen maanden stijgen de prijzen in winkels waarschijnlijk wat harder dan gewend”, aldus Geijer.

Bij aanhoudende prijsstijgingen zou de impact in Vlaanderen op termijn, bij het volgende seizoen, groot zijn. “Het is dan ook belangrijk om op de gevolgen te anticiperen en op langere termijn voedselzekerheid te behouden. Daarom is het een goede zaak om minder afhankelijk te worden van kunstmest”, klinkt het bij Boerenbond.

De landbouworganisatie pleit ervoor om dierlijke mest meer te kunnen inzetten. “Hiervoor moet de toegelaten norm voor dierlijke mest per hectare verhoogd worden, zonder de totale toegelaten hoeveelheid mest te verhogen. Dit leidt ook tot een meer circulair landbouwmodel en komt de koolstofvoetafdruk van de plantaardige productie ten goede.”

In dat kader juicht Boerenbond ook de goedkeuring voor het gebruik van renure door de Vlaamse overheid toe. “We rekenen hier op een snelle afhandeling van de procedure om een snelle en vlotte uitrol mogelijk te maken.”