Spanningen in Iran bedreigen cruciale handelsroute voor kunstmest

Het conflict in Iran dreigt een belangrijk knooppunt voor de productie en het transport van kunstmest te ontwrichten, waardoor het risico op hogere gewasprijzen en voedselinflatie toeneemt. De Golfregio huisvest enkele van de grootste kunstmestfabrieken ter wereld. Ongeveer een derde van de wereldwijde kunstmesthandel verloopt via de Straat van Hormuz. Vorig jaar kaartte RaboResearch, het kenniscentrum van Rabobank, al het knelpunt aan dat de maritieme corridor vormt voor de kunstmesthandel. Toen dreigde Iran om de waterweg te sluiten na Israëlische en Amerikaanse militaire acties.

Bottleneck voor ureum

Vooral voor de wereldhandel in ureum is de Straat van Hormuz een cruciale transportpunt. Iran is met 5,5 miljoen ton per jaar de grootste ureumexporteur in de regio die gebruikmaakt van de vaarroute. Ook Qatar (5 miljoen ton) en de Verenigde Arabische Emiraten (2 miljoen ton) spelen een belangrijke rol in de ureumexport. Volgens RaboResearch is ongeveer 30 tot 35 procent van de wereldwijde ureumexport afkomstig uit de Golfregio. Als ook Egypte wordt meegerekend, en de rest van het Midden-Oosten, kan de potentiële impact oplopen tot ongeveer 45 procent.

Daarnaast verloopt via de Straat van Hormuz ook een aanzienlijk deel van de wereldhandel in fosfaten en zwavel, twee andere belangrijke grondstoffen voor de kunstmestsector.

Volatiele olie- en gasprijsmarkt

Naast de kunstmestprijzen is het ook afwachten wat de olie- en gasprijzen zullen doen en wat dat betekent voor de energie-intensieve glastuinbouwsector. Dreigt er voor de sector opnieuw een energiecrisis zoals in 2022? “Neen”, zegt Herman Marien duidelijk, hij is energie- en glastuinbouwexpert. “Eerst en vooral, om van een nieuwe crisis te spreken, moet de vorige crisis voorbij zijn. En dat is ze nog niet. De energieprijzen zijn nog steeds herstellende, ze liggen nog altijd boven het niveau van vóór 2022.”

Volgens Marien is het bovendien te vroeg om al conclusies te trekken. “De markt is nog erg volatiel. Paniek is dus niet nodig. De verstoringen die we nu zien, kunnen volgende week al opgelost zijn en dan merken we er niets meer van.”

Ook de aard van een eventuele schok zou anders zijn dan in 2022. “Toen hadden we te maken met een volledige afsluiting van de energietoevoer, zonder concreet noodplan. Vandaag hebben we meer alternatieve leveranciers die een vangnet vormen wanneer er één wegvalt. Dat verkleint het risico op een abrupte en langdurige ontwrichting.”

Als er toch gevolgen komen, zouden volgens Marien vooral sierteeltbedrijven en bedrijven met een licht verwarmingsregime de impact sneller voelen. “Zij zijn vaker aangewezen op aardgas of stookolie voor de warmtevoorziening, zeker op dagen met weinig zon en lagere temperaturen”, geeft hij mee. “De energie-intensieve glastuinbouw werkt met warmtekrachtkoppeling (WKK) waarbij gas omgezet wordt naar elektriciteit. Dat biedt in veel gevallen extra weerbaarheid door gelijkaardige prijsschommelingen op de elektriciteitsmarkt.”