EU verwacht geen direct prijseffect van einde melkquota

Op 1 april is het definitief afgelopen met de melkquota in Europa. In 1984 werden voor het eerst limieten gesteld aan de productie van melk, met de bedoeling de "melkplassen" en "boterbergen" van de jaren '70 en '80 weg te werken en de melkveehouders een vaste prijs te bieden. Mede dankzij de "zachte landing" die ingezet werd voor de quota (een verruiming ervan, nvdr.), verwacht de Europese Commissie geen onmiddellijk effect op de prijzen voor melkproducten, liet landbouwcommissaris Phil Hogan donderdag verstaan.

Om uit te leggen waarom het einde van de quota niet tot prijsdalingen zal leiden, verwijst de Commissie naar de reden waarom de quota worden afgeschaft. De voorbije jaren is de consumptie van zuivel fors gestegen, vooral buiten Europa. "Het quotaregime weerhoudt de Europese producenten ervan in te spelen op deze stijgende vraag", luidt het bij de Commissie. Zelfs met de quota nam de zuivelexport uit de EU de afgelopen vijf jaar met 45 procent in omvang en met 95 procent in waarde toe.

Uit marktprognoses blijkt dat de vooruitzichten voor verdere groei zeer positief blijven. Op dit ogenblik wordt 90 procent van de in Europa geproduceerde melk in de EU geconsumeerd. Zonder quota zullen de melkveehouders meer kunnen exporteren, luidt het. Volgens de Commissie bieden producten met toegevoegde waarde (zoals kaas en yoghurt) en ingrediënten voor voedings-, sport- en dieetproducten veel mogelijkheden.

Het einde van de quota betekent overigens niet dat de kwetsbare melkveehouders helemaal aan hun lot overgelaten worden. "Gebieden die kwetsbaarder zijn en waar de beëindiging van de quotaregeling een bedreiging zou kunnen vormen voor de verankering van de melkveehouderij kunnen op grond van het subsidiariteitsbeginsel profiteren van diverse maatregelen op het vlak van plattelandsontwikkeling", zegt Hogan, daarbij denkend aan de berggebieden met extensieve melkveehouderij.

In 2003 werd voor het eerst een uiterste datum voor de afschaffing van de quota vastgesteld. Bedoeling hiervan was dat de producenten uit de EU flexibeler zouden kunnen inspelen op de toenemende vraag op de wereldmarkt. Dit besluit werd in 2008 bekrachtigd met een reeks maatregelen waarmee werd ingezet op een "zachte landing".

Op de persconferentie sprak Hogan over het verdwijnen van de melkquota in termen van "een uitdaging" en "een kans". Het is een uitdaging omdat een hele generatie melkveehouders met volledig nieuwe omstandigheden zal moeten leren omgaan en daarbij ongetwijfeld te maken zal krijgen met de volatiliteit van de markt. Maar in termen van groei en werkgelegenheid dienen zich zeker kansen aan.