Agro-ecologische beweging in België komt met actieplan

Vorige week namen in Brussel 700 actoren uit de landbouw, het middenveld en de politiek deel aan het eerste forum van ‘Agroecology in Action’, dat de vele ontwikkelingen op het vlak van agro-ecologie en eerlijke voeding in ons land wil bundelen en stimuleren. In België alleen al zijn 250 initiatieven in kaart gebracht, van voedselteams tot collectieve moestuinen, maar er zijn er nog meer. "Er wordt al langer samengewerkt met een aantal organisaties in Vlaanderen en Wallonië die één ding gemeen hebben, namelijk dat ze er heel duidelijk van overtuigd zijn dat we naar een andere landbouwsysteem van de toekomst gaan en dat is agro-ecologie. Belangrijk is dat we een beweging opbouwen die iets betekent voor de toekomst", zegt Leen Laenens, voorzitster van Velt en één van de krachten achter het netwerk Agroecology in Action.

Initiatieven zoals voedselteams, boerenmarkten, bioboerderijen en collectieve moestuinen vertrekken allemaal vanuit een agro-ecologische benadering. Dat wil zeggen voedsel produceren op een manier die echt duurzaam is: niet alleen ecologisch maar ook sociaal verantwoord. Die burger- en boereninitiatieven van onderuit versterken, dat is wat de initiatiefnemers met ‘Agroecology in Action’ willen doen.

Het eerste forum vond op 9 en 10 december in Brussel plaats. Velt-voorzitter Leen Laenens blikt er tevreden op terug. “Er is veel kennis uitgewisseld. Meest vernieuwend was misschien wel de betere aansluiting bij het sociale werkveld. Zo maakten de mutualiteiten duidelijk dat ook zij bezig zijn met initiatieven rond gezonde voeding.” Op dag twee werd geschreven aan een consensustekst over toekomstige acties. Laenens vindt het verrijkend dat academici daar mee over nagedacht hebben. Een opvallende aanwezige was professor Olivier De Schutter (UCL), de voormalige VN-rapporteur voor het recht op voedsel. Hij liet zich positief uit over de engagementsverklaring die volgens hem “België een versnelling hoger kan doen schakelen met agro-ecologie”.

Agroecology in Action bundelt de vele ontwikkelingen op het vlak van agro-ecologie in ons land en slaat een brug naar gelijkaardige evoluties in Europa. Meermaals wordt verwezen naar internationale netwerken zoals de Nyeleni-fora, en naar Voedsel Anders dat alle pleitbezorgers voor agro-ecologie in Vlaanderen verenigt. Zestien organisaties – onder meer Velt, Wervel, BioForum, Bond Beter Leefmilieu, Voedselteams en Broederlijk Delen – lieten zich inspireren door de gelijknamige beweging in Nederland. Zij schreven mee aan de engagementsverklaring die vijf actiepunten vooropstelt, om te beginnen de omvorming naar een agro-ecologisch productiesysteem. Daarvoor is kennisverspreiding nodig en bewustmaking van politici en het grote publiek.

Agro-ecologie moet ook doordringen aan consumptiezijde. Concrete actiepunten die daarvoor geformuleerd worden, zijn meer lokale markten opstarten en steun verlenen aan korte-keten-initiatieven en coöperaties. Tegen de machtsconcentratie in de (groot)distributie wil de agro-ecologische beweging zich verzetten. Wat lokaal, gezond, seizoensgebonden en duurzaam is, zal gepromoot worden. Gelijktijdig bepleit men een vermindering van de overdaad aan vlees, vet en suiker. Het derde actiepunt over mensenrechten is duidelijk geënt op een aantal problemen die zich in een internationale context harder doen voelen dan in eigen land. Het gaat meer bepaald over het recht op gezonde voeding voor iedereen en waardige arbeidsomstandigheden voor producenten en arbeiders in de voedselketen.

Volgens actiepunt nummer vier verdienen natuurlijke rijkdommen en gemeenschappelijke goederen zoals land en water bescherming tegen ‘vervuiling en vermarkting’. Landbouwgrond moet beschermd worden tegen “oneigenlijk ruimtebeslag” zoals commerciële centra en industriezones. Ook het probleem van toegang tot grond voor jonge boeren wordt hier aangeraakt. In de verklaring wordt voor een oplossing nadrukkelijk naar de overheid gekeken: “We eisen dat (overheids)gronden ter beschikking worden gesteld voor agro-ecologische initiatieven, in het bijzonder aan jonge boeren die willen starten of familiale bedrijven willen overnemen.”

Het vijfde actiepunt is er op gericht de agro-ecologische beweging te versterken en een geïntegreerd beleid op Belgisch en later ook op Europees niveau te bekomen. Laenens legt uit dat het woordje “geïntegreerd” hier van belang is want overheidsinstanties en bij uitbreiding heel de samenleving zijn tot op heden sectoraal georganiseerd. De voorvechters van agro-ecologie eisen het recht op om actief deel te nemen aan de ontwikkeling van een landbouw- en voedselbeleid, bijvoorbeeld via voedselstrategieën op elk bestuursniveau, te beginnen bij het lokale niveau. Ook op Europees niveau dient het gemeenschappelijk landbouwbeleid te evolueren naar een geïntegreerd voedselbeleid. Opmerkelijk is de vraag naar beleidsinstrumenten “die de transitie naar agro-ecologie ondersteunen en de nefaste praktijken van de agro-industrie doen uitdoven, bijvoorbeeld via een taks op vervuiling.”

Opdat het eigen engagement en de verwachtingen ten aanzien van beleidsmakers tot resultaten zouden leiden, gaan de verschillende organisaties die deel uitmaken van de agro-ecologische beweging in ons land blijven samenwerken in specifieke werkgroepen. Dankzij gemeenschappelijke acties willen ze de synergie versterken tussen de actoren uit de verschillende taalgemeenschappen. Tijdens de jaarlijkse bijeenkomsten van Agroecology in Action zal er telkens een een verklaring met een aantal beleidsaanbevelingen worden opgesteld.

Meer info: Agroecology in Action & Voedel Anders