800 veehouderijen kregen vergunningen sinds stikstofdecreet
AnalyseDe vergunningsverlening is sinds de inwerkingtreding van het stikstofdecreet terug op dreef gekomen. In twee jaar tijd kregen 807 veehouderijen en mestverwerkingsinstallaties een vergunning. Dat blijkt uit het tweede Voortgangsrapport PAS. Van alle vergunningen gingen er zeven op de tien naar bedrijven met een impactscore boven de drempelwaarde van 0,025 procent, waarvan 268 al voldoen aan hun PAS-referentie 2030.
Sinds de inwerkingtreding van het stikstofdecreet in februari 2024 tot 1 januari 2026 werden 813 vergunningen afgeleverd aan 807 veehouderijen en mestverwerkingsinstallaties. De meeste vergunningen waren voor veehouderijen met rundvee of paarden (441), gevolgd door varkenshouderijen (201), pluimveehouderijen (54) en gemengde veehouderijen (97).
Van alle vergunningen werden er 50 verleend aan nieuwe exploitaties of exploitaties met een nieuwe activiteit. In de meeste gevallen ging het om vergunningen voor een bestaande exploitatie waarvoor een hernieuwing (62), een verandering (120) of een combinatie van een hernieuwing en verandering (581) werd aangevraagd.
268 exploitaties realiseren PAS-referentie 2030
De vergunningverlening hangt sinds het stikstofakkoord af van de individuele impactscores van de veehouderijen. Die score geeft de maximale stikstofdepositie weer die een exploitatie bijdraagt aan de kritische depositiewaarde (KDW) op de beschermde natuurgebieden (SBZ-H). Veehouders die een impactscore hebben onder of gelijk aan de drempelwaarde van 0,025%, hoeven geen verplichte stikstofmaatregelen te nemen om een vergunning van onbepaalde duur aan te vragen.
Als de impactscore hoger dan de 0,025%-drempel ligt en de veehouder wil een vergunning die loopt tot na 2030, dan moeten er ammoniakemissie-reducerende maatregelen genomen worden om aan de PAS-referentie 2030 te voldoen.
Van de 813 vergunningen gingen 221 vergunningen (27,5%) naar exploitaties met een impactscore lager of gelijk aan 0,025%. 592 waren vergunningen voor exploitaties boven de drempel, daarvan werden er 269 (33%) verleend met realisatie van de PAS-referentie 2030. Het grootste deel van de vergunningen (323, 39,5%) werd verleend zonder dat de PAS-referentie werd gerealiseerd. Maar waarbij werd wel aangetoond dat de depositie niet stijgt ten opzichte van de vergunde toestand. Dit is bijvoorbeeld mogelijk voor tijdelijke vergunningen tot eind 2030. Vier vergunningen daarvan gingen voor onbepaalde duur naar exploitaties die konden aantonen dat het project de gebiedsspecifieke neerwaartse trend niet hypothekeerde.
Bepaalde of onbepaalde vergunning?
In totaal werden volgens voortgangsrapport 401 (49,3%) vergunningen voor een onbepaalde duur verleend sinds de inwerkingtreding van het stikstofakkoord. Toch voldoen maar 360 exploitaties aan de PAS-referentie 2030. Het realiseren van de PAS-referentie 2030 is echter niet voor elke exploitatie de sleutel naar een vergunning van onbepaalde duur. Zo vallen geiten-, schapen- en paardenhouders bijvoorbeeld niet onder de regels van een PAS-referentie. Het departement Omgeving laat weten dat er geen opdeling gemaakt is van de duurtijd van de vergunningen op vlak van de diersoorten rundvee, pluimvee en varkens.
Redenen om (nog) niet aan de PAS-referentie te voldoen
Van alle vergunde exploitaties die niet (nog) voldoen aan hun PAS-referentie 2030 - 319 boven de 0,025%-drempel en 128 onder de drempel - geven er zes aan dat het realiseren van de PAS-referentie niet nodig was aangezien hun drempelwaarde kleiner was dan 0,025%. Ruim een kwart (120) van de 447 exploitaties geeft aan dat hun vergunningsaanvraag ging over diercategorieën die buiten het toepassingsgebied van het decreet vallen zoals geiten, schapen en paarden.
229 exploitaties (51,3%) geven aan dat het voldoen aan de PAS-referentie niet van toepassing was aangezien het over een hernieuwing van de exploitatie ging tot eind 2030. Voor 26 exploitaties ging het over een hernieuwing tot 2025. De rest geeft aan dat de PAS-referentie niet van toepassing is bij hen, omdat ze nog geen vergunning hadden voor de inwerkingtreding van het stikstofdecreet (30) of om een andere reden (36).
Varkens- en pluimveebedrijven kiezen vooral technieken, rundveebedrijven voor vermindering veestapel
Om aan de PAS-referentie 2030 te voldoen, moeten bedrijven hun ammoniakuitstoot verminderen. Dit kunnen ze doen door hun veestapel te verminderen, een AER-maatregel toepassen, of een verandering van diersoort.
Van de exploitaties die vergund werden in de periode 2024-2026 en ammoniak reduceren, blijkt dat een AER-techniek over alle types rundveebedrijven heen het meest gekozen is als bronmaatregel (176 keer). Het verminderen van dieren en een verandering in diersoort/-categorie wordt respectievelijk 154 en 120 keer aangekruist als bronmaatregel, om te voldoen aan de PAS-referentie 2030. Die verandering kan gaan om een omslag van varkens naar pluimvee, maar evengoed van vleesvee en mestkalveren naar melkvee. Bij elke type veeteeltbedrijf is deze maatregel populair, maar het meest bij rundveebedrijven (51,4%) en gemengde (60%) bedrijven.
Bij varkensbedrijven is bij één op drie een vermindering van dieren de gekozen bronmaatregel. Bij pluimveebedrijven is dit één of vijf. In respectievelijk 90 procent en 82,6 procent van de bedrijven wordt gekozen voor een techniek om de ammoniakemissies van de vergunde exploitatie te reduceren.
Voor runderen is dit beeld iets anders. Bijna driekwart (72,3%) van de gekozen bronmaatregelen op rundveebedrijven is gericht op het verminderen van dieren. De beperktere set aan erkende AER-maatregelen en emissiereductiepotentieel voor rundvee speelt hier wellicht mee.
