Stuurgroep Vennengebied voelt zich niet gehoord door intendant: “Dit is een slag in het gezicht en komt hard aan”
duidingMet “verbazing” en “verontwaardiging” heeft de Stuurgroep Turnhouts Vennengebied kennisgenomen van de eerste officiële rapportering van intendant Frank Smeets aan de Vlaamse overheid. De leden van de regionale belangenorganisatie voor boeren kunnen zich inhoudelijk niet vinden in het rapport. “We vragen ons af of de intendant eigenlijk wel iets heeft meegenomen of onthouden van wat we met hem hebben besproken.”
Eerder deze maand raakte bekend dat Vlaanderen er mogelijk een nieuw maatwerkgebied bijkrijgt. In de bestaande vijf maatwerkgebieden gaat de “doelafstand” echter achteruit. De doelafstand is het verschil tussen de gewenste stikstofdepositie en wat er met de generieke maatregelen bereikt wordt.
Door deze verlaagde doelafstand verwacht de vorig jaar aangestelde intendant Frank Smeets dat in drie van de vijf bestaande maatwerkgebieden de generieke maatregelen zullen volstaan om het doel van 2030 te behalen. Het gaat dan om de Mechelse Heide, de Voerstreek en De Maten. Voor het Turnhouts Vennengebied en de Kalmthoutse Heide is er nog werk aan de winkel. Dit alles bleek uit het eerste Voortgangsrapport dat Smeets eerder deze maand presenteerde.
Dat de doelafstand plotseling met twee derde verandert, toont het ridicule en de onvoorspelbaarheid van de stikstofdiscussie aan
Hoewel het voorlopig gaat over de 2030-doelstellingen, waarbij de helft van de reductie van 2045 behaald moet worden, lijkt het toch goed nieuws voor de boeren. Stuurgroep Turnhouts Vennengebied (STV) interpreteert dit anders. “De verlaging van de ‘doelafstand’ is alleen en louter het gevolg van een aangepaste berekeningsmethode van VITO. Dat de doelafstand plotseling met twee derde verandert, toont het ridicule en de onvoorspelbaarheid van de stikstofdiscussie aan”, aldus Gunter Klaassen, STV-bestuurslid en braadkippenhouder uit Ravels.
Gevraagde inspanningen blijven immens en onrealistisch
Volgens hem verandert er met de lagere doelafstand weinig aan de immense inspanningen die de landbouw moet maken. Inspanningen die volgens hem ook weinig uithalen. Doordat de KDW’s (Kritische Depositiewaarde, red.) die aan de natuurdoelstellingen verbonden zijn in het gebied “onhaalbaar” zijn. “Onderzoek heeft uitgewezen dat de stikstofdepositie die uit het buitenland komt reeds voor een grote overschrijding van de KDW zorgt. Al schrap je de volledige landbouw in dit gebied, dan nog kunnen de KDW’s niet behaald worden.”
De STV ziet weinig positieve aanknopingspunten in het rapport en voelt zich niet gehoord. De voorbije maanden zaten Smeets en de boeren enkele keren samen en werden verschillende landbouwbedrijven bezocht. “We vragen ons af of de intendant eigenlijk wel iets heeft meegenomen of onthouden van wat we met hem hebben besproken”, klinkt het.
"Geen noodzaak meer om landbouwgrond op te kopen"
De belangenvertegenwoordigers lezen onder andere dat de intendant wil inzetten op het opkopen van landbouwgronden, om de natuurdoelstellingen in het gebied te realiseren. “Ik zal bekijken of het nodig is om het aantrekkelijker te maken om, bij toepassing van flankerend landbouwbeleid, ook meteen de bijhorende gronden aan de overheid te verkopen”, geeft Smeets als voorbeeld.
Maar de boeren vrezen voor de beschikbaarheid van landbouwgronden in het gebied. “Wij hebben de intendant, met cijfers van het ANB, aangetoond dat er momenteel reeds zo’n 2000 hectare in beheer is van natuurorganisaties in het gebied. Dat is ruim voldoende voor de ruimtelijke doelen die men nog zou moeten realiseren. Daarvoor is 1.300 hectare nodig. Dat wil zeggen dat men reeds een overschot van 700 hectare heeft”, aldus de boeren.
Ook het feit dat alle actoren, waaronder de boeren, zo snel mogelijk duidelijkheid willen hebben over de allocatie van doelgebieden, is een pijnpunt. De allocatie van bepaalde locaties voor de realisatie van de instandhoudings-doelstellingen is een cruciaal element in het maatwerkgebied. Het INBO voert momenteel een hydrologisch onderzoek dat de basis moet vormen voor de allocatie in het gebied.
Voor allocatie plaatsvindt, eerst naar Europa
“Wij willen snel duidelijkheid, maar geenszins een versnelde allocatie”, benadrukt Klaasen. “Indien de allocatie moet gebeuren, dan moet dat zeer doordacht gebeuren. Maar voordat de allocatie plaatsvindt, moet Vlaanderen eerst naar Europa. In het landbouwakkoord is afgesproken dat we naar Europa gaan voor een wijziging van de habitatsoorten en beoordeling. Als blijkt dat de instandhoudings-doelstellingen niet gehaald kunnen worden – en dat kan voor habitatsoorten zoals 3110 en 3130 aangetoond worden – dan is een wijziging perfect mogelijk.”
Maar voordat de allocatie plaatsvindt, moet Vlaanderen eerst naar Europa. In het landbouwakkoord is afgesproken dat we naar Europa gaan voor een wijziging van de habitatsoorten en beoordeling.
Ook moet het onderliggende hydrologische onderzoek volgens Klaasen zeker geen haastklus worden. “Destijds is gezegd dat dit onderzoek drie jaar zou duren. Logisch, want men dient alle seizoenen in rekening te brengen, en dit over langere tijd. Het ene jaar kan immers droog zijn, het andere dan weer nat.”
Daarnaast zouden de boeren meegenomen worden in de voortgang van dat onderzoek, zo staat ook in het Voortgangsrapport van Frank Smeets. Klaasen meent echter dat dit niet gebeurt. “Nu lezen we plots dat voor de meest gevoelige habitatsoort (3110) reeds een veertigtal vennen onderzocht zijn en de fiches al enkele maanden klaar zijn. Hoe kan dit wanneer de hydrologische studie nog niet is afgerond?”
Op basis hiervan besluit Klaasen namens de Stuurgroep Turnhouts Vennengebied dat de boeren in het gebied “compleet genegeerd worden en dat er een achterliggende, vastgelegde agenda wordt uitgevoerd.” “Het verslag van de intendant maakt ons duidelijk dat het overleg met de stuurgroep op een andere basis moet gebeuren, wil men het vertrouwen van de stuurgroep niet verkwanselen.”
