Vlaanderen heeft er een nieuw maatwerkgebied bij, Boerenbond reageert verbaasd

In het stikstofdecreet is er sprake van vijf maatwerkgebieden: gebieden waar bovenop generieke maatregelen bijkomende inspanningen nodig zijn om de KDW-waardes te bereiken. Deze maatwerkgebieden betreffen het Turnhouts Vennengebied, de Kalmthoutse Heide, de Mechelse Heide, De Maten en de Voerstreek.

Volgens nieuwe berekeningen moet daar een bijkomend gebied aan worden toegevoegd: de streek in Hoogstraten rond het natuurgebied Heesbossen en de vallei van de Marke en het Merkske. “Het gaat om bepaalde soorten veen die gevoelig zijn voor stikstofdepositie en waar vooral maatregelen van hydrologisch herstel aan de orde zijn. De impact van landbouw op deze gebiedjes is verwaarloosbaar”, vertelt Frank Smeets.

Boerenbond: "gebieden schrappen en niet bijcreëren"

Landbouworganisatie Boerenbond reageert desondanks verbaasd op het voorstel om een nieuw maatwerkgebied  aan te duiden. “De intentie moet zijn om gebieden te schrappen, en niet om er bij te creëren. Het kan absoluut niet de bedoeling zijn dat er weer extra landbouwbedrijven in onzekerheid geduwd worden.  Boerenbond blijft het stikstofdecreet met zijn modellering, alsook de aangeduide maatwerkgebieden in vraag stellen. De modellen die de stikstofdepositie berekenen, en hun parameters, wijzigen te pas en te onpas wat zorgt voor extra onzekerheid op het terrein.”

Frank Smeets nam eind vorig jaar de rol van intendant maatwerkgebieden op zich bij de Vlaamse overheid. Waar zijn voorganger Piet Vanthemsche, die in juni 2023 zijn opdracht neerlegde, alleen een maatwerkplan voor het Turnhouts Vennengebied moest uitwerken, is Smeets verantwoordelijk voor alle maatwerkgebieden. Donderdag presenteerde hij zijn eerste driemaandelijkse rapportering.

Uit dat rapport blijkt ook dat de “doelafstand” van veel gebieden verkleind is. “Er is een gewenste stikstofdepositie genoteerd. Wat we met de generieke maatregelen niet kunnen bereiken, noemen we de doelafstand”, legt Smeets uit. Door een aangepaste berekeningsmethode van VITO, in navolging van Europees onderzoek, blijkt dat de stikstofbelasting minder groot is dan gedacht.

Geen bijkomende inspanningen in drie gebieden tot 2030

Voor de Mechelse Heide, de Voerstreek en De Maten is de verwachting nu dat de doelstelling voor 2030 haalbaar wordt met de bestaande maatregelen. In de stikstofaanpak werd afgesproken dat tegen 2030 de eerste helft van de reductie moet worden gehaald en tegen 2045 de tweede helft.

Hoewel de doelafstand daar ook verkleind is, blijven er voor de Kalmthoutse Heide en het Turnhouts Vennengebied nog aanvullende maatregelen nodig. In het Turnhouts Vennengebied is de stikstofproblematiek het grootst. De komende jaren zal onder meer worden ingezet op concrete acties rond waterkwaliteit, riolering langs de N119 en de aanpak van zomerganzen.

Stoppers brengen stikstofdoelen Turnhout 20 procent dichterbij

Zes landbouwbedrijven in de buurt van het gebied hebben een voorstel tot stopzetting van de veehouderij aanvaard. Nog 17 andere bedrijven hebben een aanvraag ingediend; hun dossiers lopen nog. Binnen het maatwerkgebied tekenden ook vier bedrijven in op de varkenscall. Zij hebben hun veestapel volledig of gedeeltelijk stopgezet.

Een eerste inschatting geeft aan dat het streefdoel voor 2030 in Turnhout 20 procent dichterbij komt door de stopzetting van tien bedrijven. Maar die reductie is niet van die aard dat de doelstelling voor 2030 gehaald zal worden. In het gebied wacht de intendant ook nog op een eco-hydrologisch onderzoek, op basis waarvan de concrete allocatie kan worden bepaald. “Daarna wordt het ook mogelijk om concrete maatregelen te bepalen”, aldus Smeets.