Vlaming minder blootgesteld aan vervuilende stoffen

De biomonitoring door de Vlaamse overheid, die de blootstelling van burgers aan vervuilende stoffen en de gezondheidseffecten ervan meet, heeft voor het eerst referentiewaarden opgeleverd die representatief zijn voor de hele Vlaamse bevolking. In vergelijking met 5 jaar geleden, daalden de bloedconcentraties van klassieke polluenten. Bij de proefpersonen werden wel recent in gebruik genomen stoffen gemeten.

In opdracht van de overheid organiseert het Vlaams Steunpunt Milieu en Gezondheid al langer meetcampagnes naar de blootstelling van inwoners aan vervuilende stoffen en de gezondheidseffecten daarvan. In vergelijking met de waarden die 5 jaar geleden werden gemeten, daalden bij een representatief aantal inwoners de bloedconcentraties van PCB’s, van DDE dat afkomstig is van het pesticide DDT en van gechloreerde koolwaterstoffen. Ook de bloed- of urineconcentraties van de zware metalen lood en cadmium daalden.

Deze voor de gezondheid zeer belangrijke dalingen zijn wellicht het gevolg van beleidsmaatregelen en inspanningen van het bedrijfsleven en de landbouwsector. Andere metalen zoals mangaan, koper, arseen en kwik, die voor het eerst op grote schaal gemeten werden, bleken lichaamsconcentraties te vertonen die gelijkaardig zijn aan deze in andere landen.

Behalve 'klassieke' polluenten werden voor het eerst ook recent in gebruik genomen stoffen gemeten. Een meerderheid van de proefpersonen bleek in urine of bloed meetbare concentraties te hebben van verschillende stoffen. Naast derivaten, bewaarmiddelen en geurstoffen werden ook pesticiden aangetroffen. In mengstalen van groepen jongeren of volwassenen werden naast concentraties van pesticiden, ook fungiciden, een herbicide en ultraviolet-filters aangetroffen.

In welke mate de gevonden concentraties schadelijk zijn voor de gezondheid is nog niet geweten. Milieu- of levensstijlfactoren zoals roken, passief roken, consumptie van vis, van lokaal gekweekte eieren en van gegrild vlees op de barbecue bleken de lichaamsconcentraties van een aantal vervuilende stoffen te beïnvloeden. In de ogen van de deelnemers zijn verkeer en uitlaatgassen de belangrijkste milieu- en gezondheidsproblemen in de woonomgeving.

Vlaams minister van  Volksgezondheid Jo Vandeurzen en zijn collega van Leefmilieu Joke Schauvliege gaan de komende maanden de referentiewaarden verwerken en de gezondheidseffecten ervan bestuderen om het beleid erop af te stemmen. Met de referentiewaarden kunnen de meetresultaten beter vergeleken worden in de tijd en met andere landen. Ook de uitslagen voor risicogroepen en in afgebakende gebieden kunnen beter afgetoetst worden. De resultaten zullen aangekaart worden bij de federale overheid, die bevoegd is voor het op de markt brengen van chemische stoffen en producten.

Vlaanderen is één van de enige regio’s in Europa waar het meten van vervuilende stoffen in de mens bij wet geregeld wordt. "De open en transparante communicatie van de resultaten en de consequente verwerking ervan in het beleid maken de Vlaamse aanpak uniek voor Europa, benadrukt minister Vandeurzen. Vlaanderen gaat van het EU-voorzitterschap gebruik maken om het toepassen van biomonitoring in het milieu- en gezondheidsbeleid op Europees niveau te lanceren.