Vlaams-Brabant ziet in goudsbloem nieuwe landbouwteelt

Goudsbloem ziet er niet alleen prachtig uit, deze oranje-gele bloem kan ook economisch waardevol zijn. “De toepassingen als bio-gebaseerde grondstof zijn talrijk”, weet gedeputeerde van Landbouw Monique Swinnen, en ze somt op: “De bloemblaadjes zijn na extractie geschikt voor verwerking in cosmetica en medicijnen, denk bijvoorbeeld aan huidzalven. De zaadjes worden geperst tot olie en als natuurlijke kleurstof gebruikt in voeding, of als natuurlijke verfverdunner.” Ons land voert Egyptische goudsbloemen in, maar de kans bestaat dat Brabantse boeren het bloemetje gaan telen. Het Provinciaal Agrarisch Centrum (PAC) in Herent verkent alvast de teelt. Gedeputeerde Swinnen mikt op een hoge toegevoegde waarde op een kleine oppervlakte. De provincie is met goudsbloem niet aan haar proefstuk toe want eerder werd al nagegaan wat miscanthus en koolzaad kunnen betekenen voor de landbouw in Vlaams-Brabant.

De provincie Vlaams-Brabant nam deel aan het Interreg-project ‘Groene grondstoffen’, dat sterk inzette op teeltinnovatie en ketenontwikkeling in de bio-gebaseerde economie. “De land- en tuinbouwsector heeft daarin een rol te spelen als grondstoffenleverancier. Een rol die kan helpen om de rendabiliteit van landbouwbedrijven te verhogen, via de uitbouw van gesloten lokale ketens met kleine volumes, maar met hoogwaardige toepassingen”, zegt gedeputeerde Monique Swinnen. Momenteel wordt minder dan twee procent van de landbouwproductie benut als groene grondstof.

De proeven met onder andere miscanthus hebben de provincie overduidelijk geïnspireerd want nu wordt er op eigen houtje geëxperimenteerd met de teelt van goudsbloem. Na de gerstoogst werd er op het PAC in Herent een proefveld goudsbloem ingezaaid. Ondanks een moeizame start door een koude maand augustus kon er al ettelijke keren geoogst worden. De bloemen worden met de hand geplukt, een werkje dat elke drie à vier dagen behoorlijk wat tijd in beslag neemt. Volgend jaar wordt in samenwerking met de Vlaamse onderzoeksinstelling ILVO een oogstmachine voor kamille aangepast zodat het mogelijk wordt om de bloemen machinaal af te snijden en te verzamelen. Op het einde van het seizoen mogen de planten zaad vormen zodat er van dezelfde teelt twee producten geoogst kunnen worden.

Het Provinciaal Agrarisch Centrum wil in eerste instantie de teelt in de vingers krijgen, maar vervolgens ook een keten uit de grond stampen zodat de verwerking en afzet bij een eventuele opschaling gegarandeerd is. Er is één verwerkend bedrijf in eigen land, dat olie extraheert uit de bloemen en dat vervolgens verkoopt aan producenten van schoonheidsproducten en geneesmiddelen. De firma heeft al aangegeven dat het Belgische goudsbloem boven Egyptische wil verkiezen op voorwaarde dat er voldoende aanvoer is zodat er geen te grote meerkost aan vasthangt. Contacten tussen de provincie en een Nederlandse verwerker van goudsbloemzaden brachten nog een tweede potentieel afzetkanaal aan het licht. Fabrikanten van boter en margarine kunnen interesse hebben in de koud geperste olie uit zaden omdat het voor hen een interessante kleurstof is, natuurlijk bovendien zodat er geen E-nummer op het etiket vermeld moet worden. Het is nog wel de vraag of de Europese 'novel food'-wetgeving roet in het eten kan gooien.

Op het proefveld in Herent zijn nu grote en kleine bloemen te zien, in zowel gele, rode als oranje kleuren. Dat komt omdat er een bont allegaartje variëteiten gezaaid is, waaruit de beste rassen geselecteerd zullen worden. Visueel is er al een verschil in bloemmassa merkbaar tussen rassen, maar extractie en analyse moeten nog uitsluitsel geven over de kwaliteit. Als de teelt van goudsbloem beloftevol lijkt, dan is opschaling van de geproduceerde volumes de volgende grote uitdaging. De provincie Vlaams-Brabant hoopt dat de sprong naar een groter areaal binnen een Interreg-project genomen kan worden. Zulke projectfinanciering schept namelijk kansen om over de nieuwe teelt te communiceren naar landbouwers. In afwachting van de projectgoedkeuring wordt er in Herent op eigen kracht voortgewerkt. De komende jaren moet duidelijk worden of goudsbloem kan uitgroeien tot een financieel interessante (na)teelt.