"Stadslandbouw kan positief zijn voor gezondheid"

Buurtmoestuinen hebben mogelijk een positief effect op de gezondheid van stadsbewoners. Ze zouden er meer door bewegen, minder stress ervaren, het gevoel hebben meer vat te hebben op hun omgeving, meer groenten en fruit eten en meer sociaal contact hebben. Dit zou bovendien vooral gelden voor ouderen. Dat blijkt uit een literatuuronderzoek van het Nederlandse Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), op basis van 18 gepubliceerde studies. Het RIVM zet echter wel een aantal vraagtekens bij deze bevindingen en doet aanbevelingen voor verder onderzoek, niet alleen naar het verband tussen stadslandbouw en gezondheid, maar tussen ecosysteemdiensten in de bodem, kwaliteit van het leefmilieu, gezondheid en maatschappelijk welzijn.

Behalve positieve effecten op het individu, worden in de studies ook positieve effecten op de gemeenschap gevonden, zoals een verhoogde sociale cohesie. Af en toe wordt zelfs een positief effect op geweld, op sociale inclusie van kwetsbare groepen en op de ecologische kwaliteit van de buurt geobserveerd, maar niet altijd. 

Aan deze positieve effecten, zowel op gezondheid als op maatschappelijk welzijn en sociale cohesie, zijn evenwel een aantal voorwaarden verbonden. Zo moet de bodem van goede kwaliteit zijn en voldoende ecosysteemdiensten leveren, een punt dat gezien de ligging van veel stadsmoestuinen op oude industriële sites niet altijd een evidentie is. Verder kunnen een aantal organisatorische factoren het positief effect van stadsmoestuinen bevorderen, zoals het aantal vrijwilligers, het aantal leden, de socio-economische en medische kenmerken van de leden en de financiën.

“Omdat stadslandbouw betrekking heeft op verschillende beleidsdomeinen – niet alleen fysieke maar ook geestelijke gezondheid, leefmilieu, enzovoort – biedt het potentieel om problemen in die verschillende domeinen tegelijkertijd aan te pakken. Denk maar aan gezond ouder worden, obesitas bij kinderen, de socio-economische gezondheidskloof en biodiversiteit in de stad”, klinkt het. 

Het RIVM zet echter ook een aantal vraagtekens bij de gevonden effecten. Zo schrijven de auteurs dat sprake kan zijn van een overschatting, omdat stadsmoestuinen slechts een select publiek aantrekken en omdat het alleen studies betreft met positieve uitkomsten. “Misschien worden alleen deze studies gepubliceerd, en studies die geen verband vinden of een negatief verband niet”, klinkt het. Om de empirische bewijskracht van een positief effect van stadslandbouw op de gezondheid te verbeteren, moet dus nog veel vervolgonderzoek uitgevoerd worden, op nationaal en internationaal vlak.

Meer info: lees het rapport Healthy Urban Gardening van het RIVM