Rikolto: “Duurzame en gezonde voeding op school werkt, maar beleid blijft achter”
AnalyseVlaanderen investeert jaarlijks 70 miljoen euro in gezonde voeding op school, maar het geld kan efficiënter worden besteed. Dat besluit Rikolto uit een Europese studie bij 600 scholen in 12 landen. De scholen hebben de ‘Whole School Food Approach’ deels gebaseerd op de visie van Rikolto. Hierbij werd onder meer werd ingezet op lokale, biologische of plantaardige maaltijden. Volgens Rikolto zijn voedingsstrategieën als deze nodig: één op vier Europese kinderen heeft vandaag overgewicht of obesitas. Voedinggerelateerde ziekten kosten Europa jaarlijks 464 miljard euro.
Het project pleit voor een totaalaanpak voor voeding op school. In 150 gedocumenteerde ‘best practices’ schakelden scholen over op lokale, biologische of plantaardige maaltijden, in combinatie met schooltuinen, kooklessen en boerderijbezoeken. Samenwerkingen tussen boeren en scholen brachten leerlingen rechtstreeks in contact met lokale boeren, wat zowel leereffecten als lokale economische voordelen opleverde. “Maar ook eenvoudige ingrepen — van drinkwater tot aangenamere refters — maken gezonde keuzes zichtbaar en toegankelijk voor élke leerling”, meldt Rikolto.
Gezonder en meer kennis over voeding
Zowel het voedingsaanbod als kennis rond voeding gingen erop vooruit. Het rapport meldt een blijvende verandering op vlak van gezonde eetgewoonten en sterke betrokkenheid van leerlingen, ouders en leerkrachten. “Onze resultaten tonen dat scholen die op deze manier werken, grote vooruitgang boekten op slechts drie jaar tijd”, zegt Jelle Goossens, woordvoerder van Rikolto.
Het rapport legt ook het grootste obstakel voor duurzame verandering bloot: gebrek aan structurele coördinatie en duidelijk beleid. ”Scholen willen wel, maar verdwalen in werkdruk, versnipperde verantwoordelijkheden en tijdelijke projecten, waarvan de resultaten verdwijnen als de financiering stopt”, zegt Jelle Goossens.
Financiering bevoordeelt centrumsteden
Het onderzoek formuleert dus ook aanbevelingen voor een beter beleid, van Europees tot Vlaams niveau. Onderdelen zijn Europese minimumstandaarden voor schoolmaaltijden en het verankeren van voedselvaardigheden in de leerdoelen. Bovendien vindt men dat tijdelijke projecten vervangen moeten worden door structurele financiering. “De grootste succesfactor blijkt de aanwezigheid van een voedingscoördinator bij de gemeente of stad die zorgt dat scholen niet alle administratie en logistiek zelf moeten uitzoeken”, zegt Jelle Goossens.
Daar loopt het verkeerd, want veel besturen hebben niet zo’n coördinator. In april vorig jaar kondigde Vlaams minister van Welzijn Caroline Gennez (Vooruit) aan dat de Vlaamse regering jaarlijks 70 miljoen euro zou vrijmaken om het aanbod van gezonde voeding op kleuter- en basisscholen uit te breiden. Rikolto verwelkomt die investering als een cruciale stap, maar vindt ze voor verbetering vatbaar.
Docent UGent pleit voor bredere landbouwaanpak in scholen
7 september 2024Op vijf maanden tijd ging meer dan tien procent van de Vlaamse besturen ermee aan de slag, maar dat zijn vooral de centrumsteden. Besturen die dus ook de middelen hebben om zo'n voedingsbeleid op poten te zetten. De huidige regels vragen namelijk dat minimum 90% van het Vlaamse budget naar het voedingsaanbod zelf gaat. Slechts maximum tien procent kan gaan naar ondersteuning, en dat is volgens Rikolto een knelpunt. “Daarmee worden onbedoeld steden bevoordeeld die de administratieve slagkracht al hebben”, zegt Goossens. “Voor kleinere besturen is het vormgeven van een financieel ondersteuningsbeleid voor voeding op school een grote uitdaging. Geef gemeenten de vrijheid om middelen strategisch in te zetten voor deze lokale regie en voor sociale correctiesystemen die kwetsbare gezinnen ondersteunen. Het klinkt niet sexy, maar het resulteert uiteindelijk in meer scholen die een goed voedingsaanbod hebben.”
Geen randactiviteit
Het rapport klaagt bovendien aan dat schoolvoeding te vaak wordt gezien als een logistieke last of randactiviteit. Nochtans zou het een strategische hefboom zijn om Europese en nationale doelstellingen te halen. “Een totaalaanpak rond voeding op school is onze goedkoopste gezondheidszorg door kinderen gezonde eetgewoonten aan te leren. De Wereldgezondheidsorganisatie schat dat elke euro die in schoolvoeding wordt geïnvesteerd drie tot negen euro aan voordelen oplevert.”, zegt Goossens.
Naast de gezondheidsvoordelen, verminderen scholen die kiezen voor lokale gezonde voeding hun ecologische voetafdruk. Bovendien is het een boost voor de korte keten. Scholen die bewust kiezen voor lokale voeding, bieden de landbouwers in de schoolregio een stabiele afzetmarkt.
Lees het volledige rapport hier.
Beeld: FAVV
