Opluchting bij Staes over het schrappen van EU-zadenwet

De Europese Commissie heeft recent grote kuis gehouden in haar wetsvoorstellen, met ‘minder maar betere regelgeving’ als achterliggend idee. Wetsvoorstellen rond schonere lucht, afvalbeperking en de circulaire economie werden ingetrokken, wat niet naar de zin was van Europarlementslid Bart Staes (Groen). Hij maakt zich wel vrolijk over het verdwijnen van het voorstel van Europese zadenverordening. Dat voorstel moest de bestaande 12 richtlijnen over de productie en vermarkting van zaden vervangen, maar in de praktijk – zo vervolgt Staes – zou dit niet goed geweest zijn voor de diversiteit van het aanbod, voor kleinere veredelaars en zaadbedrijven, voor de biolandbouw en de biodiversiteit.

Het wantrouwen tegenover de nieuwe Europese zadenwet was in groene hoek en in de biologische landbouw bijzonder groot. In 2013 nodigde Bart Staes de Indiase activiste Vandana Shiva uit op een bioboerderij in ons land om de problematiek in de media en onder de aandacht te brengen. In het Europees Parlement werd het protest aangevuurd door de groene fractie. Al die druk leidde er toe dat de voorstellen een jaar geleden door een meerderheid van het Europees Parlement werden weggestemd. Ondertussen heeft de Europese Commissie het wetsvoorstel officieel ingetrokken.

“Dat is goed nieuws voor de biodiversiteit in de landbouw en goed nieuws voor de democratie”, reageert Europarlementslid Bart Staes. Hij heeft zich altijd verzet tegen de commerciële machtsstrijd waarin zaden zijn beland. Hoewel veruit de meeste boeren hun zaaigoed vandaag aankopen in plaats van het zelf te vermeerderen, vindt Staes – de woorden van Vandana Shiva indachtig – de laagdrempelige toegang tot zaden in feite een historisch mensenrecht. Het zat hem dan ook dwars dat de Europese Commissie een wetsvoorstel schreef “op maat van grote zaadbedrijven en multinationals, wat zou leiden tot een nog grotere machtsconcentratie”.

Op relatief korte tijd is de mondiale zadenmarkt volgens Staes te geconcentreerd geworden. “De tien grootste agrochemische bedrijven ter wereld controleren samen zo'n driekwart van de mondiale markt in zaden. Vier multinationale bedrijven bezitten vandaag 90 procent van de mondiale markt in bijvoorbeeld maïszaden. Bedrijven als Monsanto en Syngenta bezitten de intellectuele eigendomsrechten van ruim 60 procent van alle conventionele tomatenrassen en 70 procent van alle koolsoorten in Europa. Het Europarlementslid ziet hierdoor een tweevoudig probleem ontstaan: de vrije markt kan niet meer normaal werken en multinationals krijgen een grote greep op de wetenschappelijke onderzoeksagenda.

Met de intrekking van de nieuwe zadenwet is Staes nog niet gerustgesteld. Van het Europese registratiesysteem voor zaden vreest hij dat het in het voordeel van de ‘big business’ is. Bovendien maakt Staes zich grote zorgen over een recente uitspraak van het Europees octrooibureau. Daarin wordt bevestigd dat iedereen die een eigenschap vindt in een plant en inkruist in commercieel materiaal een octrooi mag vestigen, wanneer die eigenschap niet eerder in een openbare publicatie beschreven is. Met planten waarop een octrooi rust, mag niet vrij verder veredeld worden. Met de octrooihouder moet onderhandeld worden over een licentie. Staes, en met hem ook de andere Europese Groenen, ijveren voor het afschaffen van de mogelijkheid om dergelijke octrooien te vestigen.

Lees hier het volledige opiniestuk van Bart Staes.