Minder Europese landbouwmiddelen in het vooruitzicht

Het Ierse voorzitterschap wil zo’n 159 miljard euro besparen op de Europese begroting. De Europese Commissie had in juni vorig jaar een voorstel gelanceerd voor een begroting van 1.985 miljard euro, ofwel 1,26 procent van het bruto nationaal inkomen van de lidstaten, voor de periode 2028-2034. Ierland vindt dat te veel en wil de budgetten inperken tot 1,16 procent van het lidstaten-bni.

Ierland probeert hiermee tegemoet te komen aan de eisen van Nederland, Duitsland, Denemarken, Oostenrijk, Zweden en Finland. Deze landen dragen meer bij aan de Europese begroting dan ze ontvangen en willen dus dat Europa bezuinigt.

Deze bezuiniging is voor landbouwers een zure kers op de besparingstaart, want de Commissie had al een besparing op het GLB (Gemeenschappelijk Landbouwbeleid) voorgesteld van meer dan 20 procent, zonder rekening te houden met de inflatie. Boerenbond noemt de beslissing “onbegrijpelijk en kortzichtig.”

Besparing op landbouw "niet streng genoeg"

Minister van Europese Zaken Thomas Byrne uit Ierland noemt het huidige besparingsvoorstel "een gebalanceerd voorstel" waarin "iets zit voor iedereen". In feite blijven de budgetten voor landbouw- en cohesiefondsen (NRPP) enigszins gespaard. Ierland wil deze met drie procent bezuinigen tegenover het voorstel van de Europese Commissie, maar dan nog zou het NRPP-budget 11 procent hoger liggen dan in de huidige legislatuur. Landbouw is echter slechts een deel van de NRPP-paraplu. Er is geen garantie in welke mate er NRPP-geld richting deze sector zal stromen. De kans dat de aanzienlijke besparing op het GLB enigszins via NRPP wordt gecompenseerd, is volgens Boerenbond gering.

“Een lidstaat kan in principe beslissen om vanuit het NRPP middelen naar landbouw te laten gaan, maar het enige waar de sector écht zeker van is, is het minimum geoormerkt budget van het GLB, en dat daalt met 24 procent”, zegt Giel Boey, adviseur internationaal beleid bij Boerenbond.

Bovendien willen sommige lidstaten dat Europa nog strenger bezuinigt op het NRPP. Onder meer Duitsland, Zweden en Nederland vinden het huidige begrotingsvoorstel nog steeds te hoog om te aanvaarden.

“De taart wordt opnieuw kleiner gemaakt”, concludeert Boerenbond-voorzitter Lode Ceyssens. “Het is niet te begrijpen dat men de doelstellingen en verwachtingen steeds maar hoger legt, vasthoudt aan een rigide en blokkerende regelgeving die innovatie en verduurzaming afremt én intussen de middelen beperkt. Het GLB blijft de motor van verduurzaming en het potentieel van landbouw om hiertoe bij te dragen is gigantisch.”

Veel beloftes, weinig zekerheid

Boey haalt ook aan hoe Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie,  in 2025 in een brief aan de commissie voorgesteld heeft om minstens tien procent van de nationale enveloppes te reserveren voor landbouw. “Bovendien zei ze dat een derde van de middelen voor de midterm-review zouden mogen ingezet worden voor landbouw. Maar ook daar is nog geen zekerheid over. Het is allemaal heel gefragmenteerd met weinig zekerheid. Wij pleiten om de gemeenschappelijkheid binnen het GLB te behouden en gewoon te zorgen voor een geoormerkt landbouwbudget dat op peil blijft en geïndexeerd wordt, zodat we de garantie hebben dat er niet minder middelen naar land- en tuinbouw gaan.”

Wat met verduurzaming en voedselautonomie?

Samen met de Europese landbouwkoepel Copa-Cogeca benadrukten Boerenbond en hun Europese collega’s de voorbije maanden herhaaldelijk de noodzaak van een sterk en degelijk gefinancierd GLB. “Defensie en veiligheid bovenaan de Europese agenda zetten en op hetzelfde moment plannen maken om de steun voor landbouw te verzwakken, is een zuivere tegenstelling”, klinkt het. Volgens Boerenbond kunnen de beslissingen invloed hebben op de strategische voedselautonomie van Europa.

Volgende week komen de voorzitters van de verschillende Europese landbouworganisaties in Stockholm samen voor het twaalfde Congres van Europese Landbouworganisaties, terwijl de Europese staatshoofden en regeringsleiders in Brussel bijeenkomen om de toekomstige prioriteiten van de Unie te bespreken. Boerenbond zal in Stockholm samen met de Europese landbouwkoepel Copa-Cogeca het belang van een sterk GLB blijven duiden en verdedigen.