Een derde van Europese landbouwgrond kampt met meerdere vormen van degradatie
nieuwsBijna een derde van de onderzochte Europese landbouwoppervlakte heeft te maken met minstens drie vormen van landdegradatie tegelijk. Dat blijkt uit een nieuwe studie waarin onderzoekers voor het eerst twaalf degradatieprocessen samen in kaart brachten in 38 Europese landen. De meest voorkomende vormen van landdegradatie zijn verontreiniging door gewasbeschermingsmiddelen en een onevenwichtige nutriëntenbalans. Landdegradatie vormt volgens de onderzoekers een belangrijke uitdaging voor de Europese landbouwproductiviteit en voedselzekerheid.
Voor het eerst werden verschillende vormen van landdegradatie in Europese landbouwgebieden samen in kaart gebracht. Eerder onderzoek richtte zich vooral op afzonderlijke vormen van degradatie, zonder rekening te houden met hoe die elkaar beïnvloeden en versterken. “Deze brede aanpak geeft een beter inzicht in landdegradatie als complex milieuprobleem”, aldus de onderzoekers.
De analyse gebeurde zowel op Europees als op regionaal niveau. In totaal werd ruim twee miljoen vierkante kilometer landbouwgrond geanalyseerd in 38 Europese landen, waaronder de 27 EU-lidstaten.
Zes grote bedreigingen voor Europese landbouwgronden
Uit de studie blijkt dat er zes vormen van landdegradatie op grote schaal voorkomen die een bedreiging vormen voor de voedselzekerheid. Bodemverontreiniging door gewasbeschermingsmiddelen is de meest voorkomende vorm van degradatie in de 38 landen. Volgens het onderzoek vertoont de helft (52%) van de onderzochte Europese landbouwoppervlakte een hoog tot zeer hoog risico op verontreiniging door gewasbeschermingsmiddelen.
Een onevenwichtige nutriëntenbalans is het tweede grootste probleem waar de Europese landbouwgronden mee te maken hebben. Volgens de onderzoekers is op 39 procent van de onderzochte Europese landbouwoppervlakte sprake van een onevenwichtige nutriëntenbalans, waarbij de bodem te veel of te weinig stikstof of fosfor bevat.
Bodemverontreiniging door zware metalen, zoals cadmium, treft ongeveer 31 procent van de landbouwoppervlakte. Daarna zijn verdroging, bodemverdichting en watererosie met respectievelijk 25, 15 en 15 procent van de landbouwoppervlakte ook vaak voorkomende vormen van bodemdegradatie.
Multidegradatie
Een andere belangrijke vaststelling is dat verschillende vormen van landdegradatie vaak samen voorkomen. Bijna een derde van de totale landbouwoppervlakte heeft te maken met ministens drie verschillende degradatieprocessen tegelijk, die elkaar ook kunnen versterken.
Op nationaal niveau zijn er vier landen waar meer dan de helft van de landbouwoppervlakte te maken krijgt met drie verschillende vormen van landdegradatie tegelijk (multidegradatie). Het gaat om Spanje (67%) Italië (62%), Nederland (62%) en Griekenland (58%). In tien andere landen, waaronder België, heeft meer dan een kwart van de landbouwoppervlakte te maken met multidegradatie.
Volgens de onderzoekers vormt die opeenstapeling van degradatieprocessen een grote uitdaging voor de landbouwproductiviteit in Europa. De omvang en geografische spreiding van die problemen benadrukken volgens hen de noodzaak om de achteruitgang van landbouwgronden dringend aan te pakken. Ze pleiten voor gerichte beleidsmaatregelen om verdere degradatie tegen te gaan, de landbouwproductiviteit te beschermen en de voedselzekerheid in Europa te versterken.
Verder onderzoek blijft nodig
De studie brengt 12 vormen van landdegradatie in kaart, maar er zijn nog andere processen die een impact kunnen hebben op de kwaliteit en productiviteit van Europese landbouwgronden. Zo werden onder meer wateroverlast, grondwaterverontreiniging en het verlies aan bodembiodiversiteit niet meegenomen. De onderzoekers pleiten er daarom voor om toekomstig onderzoek uit te breiden. Dat moet de Europese inventaris nog betrouwbaarder maken en beleidsmakers beter ondersteunen bij de bescherming van landbouwgronden.
