Onderzoek naar neonicotinoïden bleek opgezet spel

Een onderzoek dat eind juni werd gepubliceerd en concludeerde dat neonicotinoïde gewasbeschermingsmiddelen schadelijk zijn voor bijen blijkt nu vervalst, zo schrijft The Times. Een bericht op de blog van een medewerker suggereert dat de onderzoekers hun conclusies bij voorbaat hadden opgesteld, en dat ze met hun publicaties een wereldwijd verbod op neonicotinoïden wilden bekomen. Eén van de betrokken onderzoekers bevestigt dat het bericht juist is, maar ontkent dat het onderzoek bevooroordeeld was. De gewasbeschermingsmiddelenindustrie hoopt dat beleidsmakers het onderzoek nu met de nodige voorzichtigheid zullen behandelen. Tegelijkertijd hopen landbouwers dat de huidige (tijdelijke) ban op neonicotinoïden, volgend jaar niet door de evaluatie geraakt.

De Task Force on Systemic Pesticides, een groep wetenschappers die 's werelds grootste natuurorganisatie IUCN adviseert, publiceerde in juni een rapport dat concludeerde dat neonicotinoïden "significante schade aanbrengen aan een brede waaier van ongewervelde dieren en dat ze een bepalende factor zijn in de achteruitgang van bijen." Dit rapport werd gebruikt om de regelgevende instanties te vragen om "een wereldwijde afbouw van neonicotinoïden te plannen", maar hun onderzoek wordt nu in vraag gesteld.

Eén van de medewerkers postte op zijn blog namelijk een privébericht dat suggereert dat de onderzoekers al bij voorbaat hun conclusie hadden vastgelegd. In het bericht, dat dateert van 15 juni 2010, is te lezen hoe vier onderzoekers beslissen enkele auteurs te selecteren om vier papers te schrijven en die publicaties op elkaar af te stemmen om zo "de nodige beleidswijzigingen te bekomen om de pesticiden te bannen". Een eerste paper moest de impact van neonicotinoïden op bijen "zo overtuigend mogelijk" beschrijven, en een tweede publicatie moet hierop verder bouwen en om een verbod vragen.

Onder de betrokken onderzoekers bevinden zich Maarten Bijleveld van Lexmond, voorzitter van de Task Force on Systemic Pesticides, en Piet Wit, voorzitter van de commissie management van ecosystemen en de Internationale Unie voor Natuurbescherming (IUCN), een invloedrijk netwerk van onderzoekers en milieugroepen. Wit zei dat het gelekte bericht accuraat was, maar hij ontkende dat de onderzoekers hun conclusies hadden geformuleerd voor het onderzoek werd uitgevoerd. Bijleveld van Lexmond, een oprichter van WWF Nederland, zei dat de Task Force onafhankelijk en onbevooroordeeld was.

"Het werk van de Task Force wordt regelmatig aangehaald door activisten als sterk onafhankelijk onderzoek, uitgevoerd met een uitermate wetenschappelijke striktheid", reageert Nick von Westenholz van sectorvereniging CPA die de belangen van Bayer en Syngenta, producenten van neonicotinoïden, verdedigt. "Uit dit document maak ik echter op dat de wetenschappers eerst hun onderzoeksresultaten hebben vastgelegd en dan pas het onderzoek in functie daarvan hebben uitgevoerd. Dat gaat duidelijk in tegen die claims over objectiviteit. Ik hoop dat de beleidsmakers hun studies met voorzichtigheid benaderen."

De EU voerde vorig jaar in december een tijdelijk, tweejarig verbod in op neonicotinoïdes, nadat de EFSA had vastgesteld dat het gebruik ervan schadelijk was voor bijen. Het Britse departement voor Milieu, voedsel en landbouw was tegen het verbod gekant wegens onvoldoende bewijs. Heel wat landbouwers zien die tijdelijke ban als oorzaak voor de grote schade aan koolzaad vorige winter, en hopen dan ook dat het verbod na de geplande evaluatie volgend jaar zal worden opgeheven. Die evaluatie zal bestaan uit veldtesten en zal in het Verenigd Koninkrijk door het Centrum voor Ecologie en Hydrologie overzien worden.

Meer info: lees het gelekte bericht