Netcongestie rukt op in Vlaanderen: fruittelers krijgen voorlopig geen verzwaring van stroomcabine

“Je dossier bevindt zich in een zone die momenteel als congestiegevoelig wordt beschouwd. Dit betekent dat het elektriciteitsnet in jouw regio nu maximaal belast is, mede door eerdere aanvragen waarbij al capaciteit is gereserveerd. Hierdoor is de operationele limiet van het lokale aansluitpunt tussen Elia en Fluvius bereikt.” Dat liet netbeheerder Fluvius enkele weken geleden weten aan de fruittelers Jan en Patrick Van der Velpen in Bierbeek.

De fruittelers wonnen vorig jaar de publieksprijs klimaatkoploper van Boerenbond. Ze gebruiken hun eigen groene energie voor hun koelinstallaties. Daarbij heeft hebben zij echter niet het ideale energieprofiel. “De frigo’s draaien in de winter als er weinig zonne-energie wordt opgewekt. Als het zomer is en de energiebehoefte vermindert door de leeglopende koelloodsen, dan ligt onze stroomproductie op zijn piek.”

Verhoging capaciteit nodig voor deelname aan de noodstabilisatie markten

De fruittelers hadden daarom een aanvraag ingediend om hun stroomcabine met middenspanning te verhogen van 250 naar 400 kVA. Deze verhoging van de capaciteit was nodig om hun boerderijbatterij in te kunnen zetten voor stabilisatie van het hoogspanningsnet, naast de consumptie van eigen opgewekte groene stroom. “In dat geval staat de batterij tijdelijk (30 seconden tot een minuut, red.) ter beschikking van Elia om het hoogspanningsnet op vlak van frequentie (FCR up-down, red.) te stabiliseren”, zegt Brecht Debruyne van Farmpower.

Farmpower is een energiecoöperatie van boeren die onder andere onderhandelt over energiecontracten, maar ook het zelfgebruik van de batterij optimaliseert en bemiddelt met netbeheerders voor de inschakeling van de boerderijbatterij op de FCR-markt. “Onze leden hebben zo’n 150 boerderijbatterijen”, vervolgt Debruyne.

Volgens Debruyne is het niet het enige landbouwbedrijf dat tegen het elektriciteitsnetplafond aan botst. “Bij het uitvoeren van energiestudies krijgen we in bepaalde postcodes steeds vaker te horen dat een uitbreiding van de capaciteit niet mogelijk is.” De energieconsulent van Farmpower wijt dit onder meer aan de vele aanvragen voor elektriciteit slurpende datacentra en de elektrificatie van het wagenpark in Vlaanderen.

Fluvius: “Net overvol in bepaalde gebieden”

Fluvius erkent dat netcongestie een steeds grotere dreiging is in ons land. “Het klopt dat we in bepaalde gebieden niet alle aanvragen voor hoge en zeer hoge vermogens op de traditionele manier kunnen aansluiten. Dat komt omdat de elektrificatie van bedrijven, de komst van datacenters en industriële batterijen extra druk leggen op de koppelpunten van ons distributienet en het hoogspanningsnet van Elia.”

De netbeheerder ontkent dat dit al tot weigeringen heeft geleid. Ook de brief aan Van der Velpen moet niet als een weigering gezien worden. Het gaat om de laatste alinea in de brief: Er is meer analyse en tijd nodig alvorens we een offerte kunnen aanbieden. “Dat betekent dat we op korte termijn geen offerte kunnen uitsturen. De klant geven we dan de optie om het dossier stop te zetten of te wachten. Dit is geen brief waarbij we de aanvraag weigeren”, klinkt het.

Fluvius stelt dat het aantal aanvragen voor een elektriciteitsaansluiting vanuit bedrijven sterk steeg het voorbije jaar, wat leidt tot een langere wachtrij. “Een groot deel van de aanvragen kan wel klassiek aangesloten worden”, benadrukt het bedrijf nog. Landbouworganisatie Boerenbond heeft weet van "enkele" landbouwbedrijven die in een wachtrij staan om een verzwaring te krijgen van het net. "We merken dat distributienetten op het platteland vaak onvoldoende zijn uitgerust voor decentrale productie op te vangen. We vragen als Boerenbond om het elektriciteitsnetwerk op het platteland te verbeteren want tegelijk helpen decentrale productie-installaties net om netcongestie te verminderen."

Om het eigen gebruik op te krikken zijn meer zonnepanelen en het opdrijven van de capaciteit van de stroomcabine nodig. “Maar landbouwbedrijven krijgen regelmatig te horen van Fluvius dat een uitbreiding niet mogelijk is omdat de maximale capaciteit van het stroomnet bereikt is, zonder zicht op een oplossing”, stelt Loncke.

Van zonne-energie naar waterstof voor de landbouwmachines

De overtollige stroom die het grote zonnepanelenpark in de zomer opwekt, benut Kioz in de vorm van waterstof, dat op termijn ingezet kan worden als brandstof op het landbouwbedrijf. “Elektriciteit maakt maar 20 procent uit van het energiegebruik op landbouwbedrijven. Om verder te decarboniseren moet ook iets gedaan worden aan het 80%-restant, dat bestaat uit molecules, bijvoorbeeld gas of diesel”, aldus Loncke. 

In de bedrijfsfilosofie van Kioz kan waterstof dienen om energieoverschotten weg te werken als groene molecule: als brandstof voor mobiliteit, verwarming of elektriciteit in de winter. “Maar hiervoor is een verzwaring van de aansluiting vaak noodzakelijk. Als dat niet kan, stopt ook de verduurzaming op het landbouwbedrijf”, besluit zij.