Lidstaten komen weer niet tot stemming over glyfosaat

Zes weken voor het verstrijken van de vergunning van glyfosaat zijn de EU-lidstaten het weer niet eens geraakt over de toekomst van de veelgebruikte onkruidverdelger. Opnieuw was er geen gekwalificeerde meerderheid voorhanden om een beslissing pro of contra te nemen. Tegenstanders onthalen het uitstel als een overwinning. Europarlementslid Marc Tarabella (PS) heeft het over een nederlaag voor de lobby van fabrikanten. Kathleen Van Brempt (sp.a) vindt dat elke beslissing die afwijkt van de grenzen die het Europees Parlement heeft getrokken misprijzen toont voor een democratisch genomen beslissing. Bart Staes (Groen) interpreteert het nieuwe uitstel als een signaal dat belangrijke regeringen de weerstand tegen glyfosaat ernstig nemen. Binnen Europa verzet Frankrijk zich sterk terwijl Duitsland en Italië twijfelen.

Glyfosaat is de meest gebruikte actieve stof in onkruidverdelgers. De Europese Commissie stelt voor om het middel opnieuw te vergunnen, maar daartegen rees protest bij milieu- en gezondheidsorganisaties. Er bestaat immers bezorgdheid over de mogelijke kankerverwekkende en hormoonverstorende werking van glyfosaat. In het Europees Parlement sprak een nipte meerderheid zich vorige maand uit voor een vergunning met een beperkte duur van zeven jaar, gekoppeld aan een aantal beperkingen zoals het middel voorbehouden voor professioneel gebruik. Uiteindelijk zijn het de lidstaten die de knoop moeten doorhakken maar zij zijn daar voor de tweede keer niet in geslaagd.

In maart stelde het expertencomité de stemming uit omdat een gekwalificeerde meerderheid ontbrak. Dat gaf de Europese Commissie de tijd om zijn voorstel bij te spijkeren, maar ook een markttoelating van negen in plaats van vijftien jaar heeft onvoldoende draagvlak. Binnen het 'Standing Committee on Plants, Animals, Food en Feed' kon opnieuw geen meerderheid gevonden worden die 65 procent van de bevolking van de EU vertegenwoordigt.

Dat heeft vooral te maken met het verzet van Frankrijk en het getwijfel bij Duitsland en Italië want een meerderheid van de lidstaten stelt zich inschikkelijk op tegenover glyfosaat. Duitsland, dat veel stemgewicht heeft, houdt zijn standpunt in beraad wegens verdeeldheid binnen de regering. Zonder deze drie grote landen halen de voor-stemmers de noodzakelijke meerderheid niet. In afwachting van nieuwe studies die aangekondigd zijn voor 2017 wil Frankrijk glyfosaat niet nog even op de markt dulden. Minister van Volksgezondheid Marisol Touraine was daar in de aanloop naar de bijeenkomst van het expertencomité zeer duidelijk over. Ook de Franse president heeft zich al uitgesproken tegen glyfosaat.

Raken de lidstaten het niet eens, dan moet uiteindelijk de Europese Commissie zelf beslissen. De huidige vergunning verstrijkt op 30 juni. Als glyfosaat geen hernieuwde toelating krijgt, wordt het totaalherbicide op 1 juli verboden en verdwijnt het na een uitdoofperiode voor de bestaande voorraden van de markt. De Europese groene fractie, die zich onder leiding van Bart Staes altijd hevig verzette tegen glyfosaat, vindt dat de Commissie niet op de proppen kan blijven komen met voorstellen die de bezorgdheden inzake glyfosaat negeren. Zowel de catalogering als ‘waarschijnlijk kankerverwekkend voor de mens’ als de negatieve milieu-impact moeten volgens de groenen uitmonden in een totaalverbod op glyfosaat. Het is onduidelijk wanneer het expertencomité opnieuw samenkomt. De Europese Commissie zou de lidstaten een volledig nieuw voorstel kunnen overmaken, of een verlenging voor veel kortere tijd voorstellen.

De bal ligt nu dus opnieuw in het kamp van de Europese Commissie en de lidstaten. Europarlementslid Kathleen Van Brempt (sp.a) rekent erop dat hun beslissing niet afwijkt van de grenzen die het Europees Parlement heeft getrokken. Van Brempt verwijst daarmee naar een niet-bindende resolutie, maar zelf legt ze de nadruk op het democratisch gehalte ervan. Marc Tarabella, Europarlementslid voor PS, bemerkt aarzeling bij steeds meer regeringen. “De druk die gezet wordt door burgers, nationale en Europese politici en onafhankelijke wetenschappers doet de balans in de juiste richting overhellen.”

Dat ons land in het kamp van de ja-stemmers zit, wekt wrevel bij Van Brempt en haar partijgenoot en Kamerlid Karin Jiroflée. “Kankerverwekkend of niet, schade voor milieu en mens is er in elk geval. Daarom moet ook ons land werk maken van een wettelijk verbod op particulier en openbaar gebruik van glyfosaat en voluit kiezen voor de alternatieven die reeds toegepast worden in de biologische landbouw.” Mocht het tot een stemming zijn gekomen, dan had België zich achter een markttoelating voor glyfosaat geschaard. Het kabinet van federaal landbouwminister Willy Borsus is daar formeel over.