Landbouwsubsidies voor banken, adel en OCMW's

Naast landbouwbedrijven ontvangen ook banken, OCMW’s en zelfs adellijke families Europese landbouwsubsidies. Verschillende kranten lichten in de marge van de onderhandelingen over de meerjarenbegroting de lijst met steunontvangers door en treffen opmerkelijke bestemmelingen aan. “Zoveel mogelijk landbouwsubsidies moeten naar boerende boeren”, reageert Boerenbond.

Naar aanleiding van het akkoord over een kleinere Europese meerjarenbegroting en de beslissing van de Europese regeringsleiders om ook in het landbouwbudget te snoeien en dat te reduceren tot ongeveer 50 miljard euro, namen enkele Vlaamse dagbladen de lange lijst met ontvangers van landbouwsubsidies onder de loep.

Het feit dat Europa voedselhulp inschrijft in de landbouwbegroting, verklaart waarom bijvoorbeeld 174 OCMW’s en Voedselbanken in 2011 samen meer dan acht miljoen euro aan landbouwsubsidies ontvingen, goed voor 3,8 procent van het totale subsidiebudget. Het Antwerpse OCMW ontvangt liefst 212.098 euro, maar geeft het geld niet zelf uit, benadrukt Marianne De Canne: "Voor alle duidelijkheid, wij krijgen dat geld niet. Wij storten het door naar het Belgisch Interventie- en Restitutiebureau voor Voedselhulp."

Ook de koninklijke familie en de Belgische adel pikken hun graantje mee. Zo vloeide er in 2012 in totaal 34.405 euro landbouwsubsidies naar het koninklijk buitenverblijf in Ciergnon. Dat bedrag komt echter niet rechtstreeks bij de koning terecht, nuanceert Het Laatste Nieuws, maar bij de Koninklijke Schenking die eigenaar is van het kasteel en de omliggende landerijen.

Europese steun is er ook voor de Compagnie Het Zoute van de familie Lippens in Knokke die een bescheiden 1.421 euro ontvangt. Van een andere orde is het bedrag waar de adellijke familie Boël op kan rekenen. Via de nv Domanoy waar Jacques Boël mede-eigenaar van is en waar de landerijen en het kasteel van Chenay zijn in opgenomen, ontvangt de familie Boël 175.323 euro.

En waarom krijgen banken als BNP Paribas Fortis, Dexia Bank België of ING landbouwsubsidies? "Dat geld is niet voor de banken zelf, maar voor de boeren bestemd", zegt Boerenbondwoordvoerster Anne-Marie Vangeenberghe. "Wanneer een landbouwer investeert in een nieuwe varkensstal met Europese subsidies wordt het dossier ingediend door de bank, die het geld vervolgens doorsluist naar de bestemmeling."

Met UNIZO, Voka, of zelfs een rijschool staan er nog meer verrassende begunstigden op de lijst. Pieter Verhelst, adviseur Europees beleid bij Boerenbond, legt uit: "De werkgeversorganisaties krijgen steun voor plattelandsontwikkeling. Een deel van het Europees geld is bedoeld om het platteland leefbaar te houden. Rijscholen krijgen dan weer een tegemoetkoming voor cursussen voor een tractorrijbewijs en scholen beheren soms stukjes platteland." UNIZO voegt er zelf aan toe dat de subsidies worden ingezet voor plattelandsontwikkeling. Het gaat bijvoorbeeld om het stimuleren van hoeve- of streekproducten.

Volgens Bart Staes, europarlementslid voor Groen, is de verdeling van de landbouwsubsidies onevenwichtig: "We strijden al jaren voor een hervorming van het landbouwbeleid, zodat de steun ook effectief de boeren bereikt en niet allerlei bedrijven in de agro-industrie of grootgrondbezitters, zoals abdijen of de Koninklijke Schenking." Piet Vanthemsche, voorzitter van Boerenbond, laat via Twitter een zelfde geluid horen: "Landbouwsubsidies moeten in de toekomst zoveel mogelijk naar boerende boeren."

Ook Vlaams minister-president Kris Peeters deelt die mening: "Europa hanteert een te ruime definitie van het begrip landbouw(er)", klinkt het. Toch komt heel wat geld in Vlaanderen uiteindelijk wel degelijk bij landbouwers terecht, onderstreept hij. Met het krimpende Europese landbouwbudget belooft Peeters om de beschikbare middelen nog beter af te stemmen en prioriteit te geven aan begunstigden die landbouw echt aanbelangt. 

Tot slot benadrukt Peeters dat achter een aantal van die ongewone ontvangers wel degelijk land- en tuinbouwers zitten. "Coöperaties van boeren, of banken die de subsidies ontvangen in naam van de landbouwbedrijven voor het verstrekken van leningen", somt hij op. "Het gaat dus om middelen die haast integraal bij boeren en tuinders terechtkomen."

In Vlaanderen gaat volgens de minister-president meer dan 88 procent van de middelen uit het Programma voor Plattelandsontwikkeling - de tweede pijler van het Europese landbouwbeleid - effectief naar landbouwers. Volgens hem maakt dat hoge percentage van Vlaanderen een "unicum" in Europa. Op het geld van de eerste pijler (rechtstreekse inkomenssteun) heeft Vlaanderen minder vat, en dus ook minder zicht.