Veevoedersector vreest dat Europese sojavraag in 2027 niet volledig gedekt raakt
nieuwsDe Europese Commissie stelde recent enkele vereenvoudigingen voor om de ontbossingsverordening (EUDR) eind dit jaar vlotter en doeltreffender te laten ingaan. Toch lijken de zorgen in de veevoedersector daarmee niet verdwenen. “Onze grootste bezorgdheid blijft of er volgend jaar voldoende EUDR-conforme soja beschikbaar zal zijn en welke impact dat op de kostprijs zal hebben”, klinkt het bij sectororganisaties FEFAC en BFA. Ontbossingsvrije soja zal er volgens hen voldoende zijn. De vraag is vooral of producenten die soja ook volledig volgens de EUDR-voorwaarden op de Europese markt zullen kunnen en willen brengen.
De Europese ontbossingsverordening moet voorkomen dat producten op de EU-markt bijdragen aan ontbossing of bosdegradatie. Bedrijven zullen daarom binnenkort moeten aantonen dat hun ontbossingsgevoelige producten niet afkomstig zijn van recent ontboste gronden en geen schade aan bossen veroorzaken. De verordening kende al een moeizaam parcours met verschillende vertragingen, maar zou eind dit jaar voor de meeste bedrijven in werking moeten treden.
Deze week publiceerde de Europese Commissie een evaluatie met voorstellen om de verordening te vereenvoudigen. Erg ingrijpende wijzigingen werden daarbij niet voorgesteld. Ondanks druk vanuit de Verenigde Staten en andere handelspartners kwam er bijvoorbeeld geen aparte categorie voor landen zonder ontbossingsrisico. Zo’n extra categorie in het benchmarksysteem had landen zonder risico kunnen vrijstellen van verplichtingen die vandaag gelden binnen de categorie ‘laag risico’.
Wel werden enkele wijzigingen voorgesteld aan de lijst met afgeleide producten die onder de regeling vallen. Leder werd bijvoorbeeld geschrapt. Daarnaast stelde de Commissie ook enkele andere administratieve vereenvoudigingen voor, zoals een “groeperingsfunctie” waarmee organisaties gegevens namens meerdere producenten kunnen indienen. Ook moet het eenvoudiger worden om het IT-platform te koppelen aan nationale databanken.
Fegra, de Belgische federatie van graanhandelaren, laat weten volop bezig te zijn met de analyse van het pakket, maar betreurt nu al dat de wetgeving niet werd heropend om wijzigingen door te voeren. “Verduidelijkingen verschijnen telkens via handleidingen en FAQ’s, maar die zijn juridisch niet bindend”, klinkt het. “Daarmee hebben we geen rechtszekerheid. Ook over de capaciteit van de IT-systemen blijven nog veel vragen bestaan.”
Welke bezorgdheden zijn er bij veevoederfabrikanten?
De Commissie verduidelijkte en benadrukt in de communicatie opnieuw dat vooral de bedrijven die EUDR-producten als eerste op de Europese markt brengen de grootste zorgplicht dragen. Schakels verder in de keten moeten geen actieve controles uitvoeren en krijgen slechts een beperkte administratieve last opgelegd.
“Dat klopt, initieel kregen diervoederfabrikanten eenzelfde zorgplicht opgelegd als de graanhandelaren. Maar dat werd aangepast in het vorige vereenvoudigingspakket”, duidt Katrien D’hooghe van de Belgische beroepsfederatie van de diervoedersector (BFA). “Onze grootste bezorgdheid blijft of er volgend jaar voldoende EUDR-conforme soja beschikbaar zal zijn en welke impact dat op de kostprijs zal hebben.”
Aangezien Europa sterk afhankelijk is van buitenlandse soja, kunnen storingen in de soja-aanvoer grote gevolgen hebben. Zo wordt voor 2027 het Europese verbruik van soja en sojaschroot geraamd op 35 miljoen ton. Daarvan zou slechts twee miljoen ton binnen de EU zelf geproduceerd worden. De rest zal dus ingevoerd moeten worden onder de voorwaarden van de EUDR-regelgeving.
Er is geen bezorgdheid dat er een tekort zal zijn aan ontbossingsvrije soja, wel aan EUDR-conforme soja.
Twijfels over bevoorrading Europese sojamarkt
De Europese sectorfederatie voor de veevoedersector (FEFAC) polste bij de belangrijkste importeurs en leveranciers in welke mate zij klaar zijn om deze volumes volgens de Europese regels te leveren. Maar volgens de sector blijft het moeilijk om die paraatheid correct in te schatten. “We moeten het doen met algemene indrukken”, vertelt Anton van den Brink, adjunct-secretaris-generaal van FEFAC. “Er is geen bezorgdheid dat er een tekort zal zijn aan ontbossingsvrije soja, wel aan EUDR-conforme soja. Wat gebeurt er als volgend jaar blijkt dat de EUDR-regelgeving in de praktijk vastloopt? Voor sojaproducenten is Europa slechts één afzetmarkt. Als onze regels te inefficiënt of administratief te zwaar blijken, bestaat het risico dat zij hun soja liever aan andere wereldspelers verkopen. Europa legt ook een grote verantwoordelijkheid bij de sojaproducenten, met hoge boetes als ze fouten maken. Boetes die voor sommigen misschien niet zullen opwegen tegenover de meerprijs die ze voor EUDR-soja ontvangen.”
FEFAC schat die meerprijs momenteel voor EUDR-sojaproducten op 50 euro per ton voor voeder bij varkens en pluimvee. Verwerkt in pluimveevoeder zou dit een meerprijs betekenen van 7 euro per ton. Als de volledige EUDR-regelgeving wordt doorgerekend in de productiekost, zou pluimveevlees volgens FEFAC ongeveer 25 euro per ton duurder worden. Voor varkensvlees kan die meerkost oplopen tot 70 euro per ton. “Die berekeningen vertrekken van het meest conservatieve scenario, waarbij EUDR zeer strikt wordt toegepast”, zegt van den Brink. “Als er pragmatischere implementatie wordt toegelaten, kan de meerkost voor sojaproducten dalen van 50 naar 15 euro per ton.”
Hoop op pragmatiek
De veevoederfabrikanten hopen dat een pragmatischere toepassing van EUDR getolereerd zal worden. Daarbij verwijst de sector naar een “hybride ketensysteem”, waarbij de Europese soja niet volledig fysiek gescheiden moet worden gehouden van andere stromen doorheen de hele logistieke keten. “Nergens in de EUDR-verordening staat expliciet hoe de organisatie er exact moet uitzien”, aldus van den Brink. “Het idee achter een hybride systeem is dat je via data de volumes voor Europa kan traceren, binnen een keten waarvan met zekerheid gesteld kan worden dat die soja niet gelinkt is aan ontbossing. Op deze manier zou bijvoorbeeld geen aparte logistieke keten nodig zijn met afzonderlijke silo’s, loodsen en vrachtwagens voor de Europese markt.”
Eigen straat schoonvegen
Volgens BFA en FEFAC schiet de EUDR-wetgeving nog steeds zijn doel voorbij: ontbossing doeltreffend aanpakken. “Dit blijft onze grootste frustratie”, aldus D’hooghe. “Nu focust de regelgeving puur op het kunnen bewijzen dat de producten niet gelinkt kunnen worden aan ontbossing, via onrealistische nalevingsvereisten en disproportionele administratieve lasten. Zelfs voor landen waar niet per se een ontbossingsrisico is zoals in de Verenigde Staten en Canada. Maar ook voor Europese landen waar er helemaal niet ontbost wordt om aan sojaproductie te doen. Het gaat niet om het voorkomen van ontbossing, maar om het schoonvegen van zijn eigen straat. Er gaan heel wat kosten met EUDR gepaard, terwijl er maar weinig effectieve winst tegen ontbossing in de hotspots te zien zal zijn. De sojastromen gelinkt aan ontbossing zullen zich simpelweg verleggen naar andere afzetmarkten.”
