Korte-keten-landbouw vult maandblad lokale besturen

Iedereen wint bij korte keten, bloklettert het maandblad Lokaal, een uitgave van de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG). Het zomernummer stond in het teken van landbouw en voedsel en is een mooie voorbode van de ‘Lokale Voedseldag’ die op 30 september in Gent plaatsvindt. Minister Joke Schauvliege verkondigt in het maandblad haar geloof in de korte keten, en ziet voor gemeenten een rol weggelegd als aanspreekpunt en coördinator: “De band met voedsel was de afgelopen decennia sterk afgenomen, maar nu halen veel mensen hem weer aan. Gemeenten kunnen die band zichtbaar maken.”

Op 30 september brengt VVSG in Gent lokale beleidsmakers samen voor een kennis- en ideeënuitwisseling rond korte-keten-landbouw en lokale voedselstrategieën. In de aanloop daarnaar toe pakt Lokaal, het maandblad van de lokale besturen, uit met een ‘voedselspecial’. Vlaams landbouwminister Joke Schauvliege liet zich strikken voor een interview. Gemeenten kunnen volgens haar de regie in handen nemen om lokaal geproduceerd voedsel bij de consument te promoten, en te bepalen wat er waar met grond gebeurt. “De band met voedsel was de afgelopen decennia afgenomen, maar nu halen veel mensen hem weer aan”, ervaart Schauvliege.

Ze kadert korte-keten-landbouw in een perspectief van terug naar de roots, naar het authentieke, zoals je vroeger verse melk haalde bij de boer om de hoek. De alternatieve vormen van landbouw maken dat weer mogelijk. Voor de gemeenten ziet ze een rol weggelegd om de brug te slaan tussen producent en consument. “De gemeente kan het aanspreekpunt zijn. Een gemeente kan alle initiatieven samenbrengen voor de zoekende burger.” Gemeenten kunnen ook met voedseloverschotten aan de slag, bijvoorbeeld via OCMW of jeugdwerk. Ook kan de gemeenten in de catering voor het eigen personeel, het woonzorgcentrum of de school opteren voor lokale producten.

Door de band met VVSG weet de redactie dat Europese wetgeving het moeilijk maakt om lokaal voedsel in de bestekken op te nemen. Schauvliege: “Toch moeten we standaardbestekken kunnen aanleveren. Hoe? Daarover wil ik met de experts nadenken. Anderzijds moet je de boeren ook bereiken, ze moeten te weten komen dat ze op die bestekken kunnen inschrijven. Daarvoor is de regietaak van de lokale besturen heel belangrijk, zij kunnen de producenten aanschrijven.” De minister meldt ook dat lokale besturen en verenigingen zoals voedselteams opgenomen worden in de ‘Raad van belang voor de korte-keten-landbouw’, die tot dusver bestond uit experts en producenten. Naargelang het thema zal de samenstelling variëren.

Op de vraag of korte-keten-landbouw de toekomst is, antwoordt minister Schauvliege: “Er is ruimte voor diversificatie in het aanbod, voor de korte keten en het kleinschalige maar landbouw die exporteert is ook belangrijk. Het ene staat niet tegenover het andere. Ook de landbouworganisaties gaan die weg uit. Organisaties als Boerenbond en het Algemeen Boerensyndicaat kijken welke bedrijfsvorm in de toekomst zal standhouden. Als iedereen ‘patatten op het hof’ verkoopt, is dat evenmin rendabel. En ook hier weer zie ik een rol voor de gemeente die de regie kan voeren en signalen kan geven als mensen zich informeren. Als een boer zuivel wil verkopen, kan de gemeente meegeven dat het een goed idee is of dat er al een overaanbod bestaat. Het initiatief zelf is vrij, uiteraard.”

Dat korte-keten-landbouw rendabel kan zijn, daar twijfelt de minister niet aan. “Kijk maar naar de CSA-bedrijven rondom de steden, bijvoorbeeld in het Gentse. Er zijn ook schitterende boerderijen in de gangbare melkveehouderij met zuivelwinkels waar je voor ijstaart of rijstpap terechtkunt voor een feestelijke gelegenheid. Die hoevewinkeltjes betrekken ook producten van andere boerderijen en zo zie je ook in de landbouwsector mooie samenwerking ontstaan en groeien.” Op de lange termijn blijft Schauvliege kansen voor landbouw zien als de sector verschillende paden blijft bewandelen.

Landbouwgrond verdwijnt voor ander gebruik, bijvoorbeeld als tuin of paardenweide, legt Lokaal de vinger op de wonde. Ook daarin hebben gemeenten een sturende taak. Schauvliege verklaart zich nader: “Als ze een vraag voor ruimtelijke ordening krijgen, moeten ze een visie hebben klaarliggen over welke activiteiten ze waar willen. Er kan plaats zijn voor hobbytuiniers of voor landbouw. Het is de rol van de lokale besturen om te beslissen wat waar gebeurt. Zo worden ze nog met een grote uitdaging geconfronteerd: die van de leegstaande hoeves in agrarisch gebied. Het is aan de lokale besturen er een visie voor te ontwikkelen.”

Benieuwd naar de voedselspecial in Lokaal? Lees het zomernummer hier. Behalve met minister Schauvliege praatte de redactie ook met de mensen achter biogrondfonds De Landgenoten, de digitale korte-keten-kaart in de regio Brugge, Buurderijen, de Buurtkar in Bornem, enz. Wil je er als lokale beleidsmaker bij zijn op de Lokale Voedseldag? Surf dan naar www.voedseldag.be.