Juncker behoudt vertrouwen in evaluatie glyfosaat

Bij de evaluatie van glyfosaat nam voedselveiligheidsautoriteit EFSA circa 700 studies in beschouwing. Gelet op de omvang van de literatuurstudie is Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker niet meteen verontrust door het nieuws dat de fabrikant van de onkruidbestrijder een aantal studies naar zijn hand probeerde te zetten. Hij verwijst ook naar regulatoren in andere werelddelen die niét tot de bevinding komen dat glyfosaat kankerverwekkend is voor de mens.

De maatschappelijke en politieke druk op de onkruidbestrijder glyfosaat neemt alsmaar toe sinds het uitlekken van de ‘Monsanto papers’. Uit een aantal interne e-mails blijkt dat de multinational het wetenschappelijk onderzoek omtrent de veiligheid van glyfosaat manipuleerde. Bijgevolg wint de classificatie van glyfosaat als ‘waarschijnlijk kankerverwekkend’ door WHO-agentschap IARC aan gezag, en worden er vraagtekens geplaatst bij het geruststellende eindoordeel uit de literatuurstudie van de Europese autoriteit EFSA.

Jean-Claude Juncker, voorzitter van de Europese Commissie, weerstaat voorlopig aan de druk om de gebruikelijke evaluatieprocedure te overrulen en glyfosaat uit voorzorg te verbieden. Aan al wie daaraan zou twijfelen, maakt hij duidelijk dat de Europese aanpak erg zorgvuldig en voorzichtig is. “De procedure uit de Europese richtlijn schrijft voor dat bij de erkenning van gewasbeschermingsmiddelen rekening gehouden wordt met een groot aantal wetenschappelijk gefundeerde gegevens.”

In 2016 werd beslist om de markttoelating van glyfosaat te verlengen in afwachting van de evaluatie door ECHA, het Europees agentschap voor chemische stoffen. Ondertussen is het oordeel van dit agentschap gekend: glyfosaat is niet kankerverwekkend, noch mutageen, noch reproductietoxisch. Wel kan het oogschade veroorzaken als de gebruiker er ongelukkig mee in contact komt. Het grootste milieugevaar van glyfosaat schuilt in het langdurig schadelijk effect op het waterleven. ECHA kwam dus tot dezelfde geruststellende bevinding als voedselveiligheidsautoriteit EFSA omtrent de carcinogene eigenschappen van glyfosaat.

Commissievoorzitter Juncker benadrukt dat zowel EFSA, ECHA als de experten van de lidstaten zich in de eerste plaats laten leiden door originele wetenschappelijke studies en door de ruwe onderzoeksdata die de fabrikanten van een gewasbeschermingsmiddel aanleveren. Vanwege de kritiek maakt hij ook duidelijk dat Europa geen geïsoleerde positie inneemt ten aanzien van glyfosaat.

Tegenover de classificatie als ‘waarschijnlijk kankerverwekkend’ door het kankeronderzoekagentschap IARC plaatst Juncker het oordeel van een expertenpanel dat zich in opdracht van de Wereldgezondheids- en Wereldvoedselorganisatie buigt over pesticidenresiduen in voeding. Beide instanties vallen onder de auspiciën van de WHO maar de één classificeert glyfosaat als kankerverwekkend terwijl de ander het weinig waarschijnlijk acht dat mensen kanker krijgen door residuen van glyfosaat in voeding. Evenmin overtuigd van ‘het gevaar’ glyfosaat zijn de bevoegde autoriteiten in Canada, Nieuw-Zeeland, Australië en Japan. Zij zijn allemaal al tot de bevinding gekomen dat glyfosaat niet kankerverwekkend is voor de mens.

Nu het oordeel van ECHA op tafel ligt, hernemen de Europese Commissie en de lidstaten de gesprekken omtrent een verlenging van de markttoelating van glyfosaat. Ten laatste eind dit jaar moeten ze de knoop doorhakken want dan loopt de tijdelijk verlengde vergunning af.

Uit voorzorg werden vorige zomer herbiciden verboden die glyfosaat combineren met de hulpstof tallowamine, niet alleen voor particulieren maar ook voor professionelen. Het gebruik kort voor de graanoogst, voor een gelijkmatige afrijping van het graan en/of het bestrijden van wortelonkruiden, dienen landbouwers tot een minimum te beperken. Het is dus niet zo dat er tot op heden enkel voorzorgsmaatregelen ten aanzien van particulieren zijn genomen. Juncker besluit met te zeggen dat de Europese evaluatieprocedure “robuust is , en een hoog beschermingsniveau voor mens en milieu garandeert”.