Tong wordt steeds kleiner door klimaatverandering

ILVO waarschuwt dat de verdere opwarming van de zeeën visserijopbrengsten onder druk kan zetten. Tong volgt de zogenaamde temperatuur-grootte regel (TSR) van koudbloedige dieren. Wat naast een verschuiving van het leefgebied en aanpassing van de levenscyclus ook betekent dat de dieren kleiner blijven. “Beter begrip van dit fenomeen is cruciaal nu klimaatverandering de Belgische vloot steeds directer treft”, zegt Jochen Depestele van ILVO, copromotor van het doctoraat.

Met een aanvoerwaarde van 35,7 miljoen euro in 2025, is tong de belangrijkste en meest waardevolle soort voor onze Belgische vloot. Met een aanvoerwaarde van 2.000 ton staat hij nu op de tweede plaats na inktvis (3.553 ton) en voor schol (1.564 ton).

Ringen tellen

Het vermoeden dat de oceaantemperatuur de grootte van tong beïnvloedt, leefde al langer, maar is nu bevestigd door doctoraatsonderzoeker Tuan Anh Bui. Hij bestudeerde de individuele groeipatronen van tongpopulaties over een periode van ruim 60 jaar (1958-2019) in de Noordzee, de Ierse Zee en de Golf van Biskaje. Om de levenscyclus te bepalen, keek Anh Bui naar de otolieten: kleine gehoorsteentjes in het binnenoor van vissen die, net als een boomstam, jaarlijks nieuwe groeilagen vormen. Door de afstand tussen de jaarringen te meten, werd de jaarlijkse groei van de vissen duidelijk. In de eerste jaren groeien de dieren snel, maar dan bereiken ze een plateau. In een warme zee groeien jonge tongen sneller, maar oudere tongen remmen hun groei net af. De grootste verandering gebeurde bij de jonge tongen: eenjarige tongen zijn 14 procent groter als de zeetemperatuur 1°C stijgt. Een tong die op één jaar acht centimeter meet bij 10°C, meet ruim negen centimeter bij 11°C. Vijf jaar oude tongen groeien dan weer vijf procent trager.

Aan de hand van een wiskundig model zagen de onderzoekers hoe per 1°C stijging van het zeewater de grootste tongen gemiddeld 5,5 procent kleiner blijven en 5,5 procent sneller paaien. Zulke temperatuurstijgingen zijn niet fictief: tussen 1980 en 2000 is de gemiddelde zeetemperatuur in de onderzochte regio gestegen van 9,1 °C naar 10,2 °C.

Ook visserijdata van ICES bevestigen kleinere tongen. In alle leeftijdsklassen neemt het gewicht van tongen af sinds de jaren ’80, maar oudere vissen tonen de sterkste daling. Dit is heel duidelijk voor de Noordzee, het Oostelijk Engels Kanaal en de Keltische Zee, en iets minder voor de Ierse Zee en het Westelijke Engels Kanaal.

Visserijdruk versterkt effect

Maar opwarmende zeeën bieden volgens ILVO-onderzoeker Jochen Depestele geen volledige verklaring voor de kleinere tongen. “Mogelijk zijn de klimaateffecten versterkt door de historisch hoge visserijdruk. Door decennialang vooral de snelst groeiende en grootste individuen weg te vangen, kan visserij mee een selectie richting kleinere tongen hebben veroorzaakt”, zegt hij.

Depestele ziet in dit onderzoek een basis om het visserijadvies beter af te stemmen. “Concreet betekent dit dat vissers nu meer tongen moeten vangen voor eenzelfde opbrengst, maar ook dat er minder grote moederdieren aanwezig zijn om sterke nieuwe generaties voor te brengen. Deze inzichten kunnen helpen om visserijadvies beter af te stemmen op het veranderende klimaat.”