FAVV legt beslag op met listeria besmette Hervekazen

Een producent van hoevezuivel wordt halfjaarlijks onderworpen aan staalname en analyse. Bij José Munnix, één van de twee laatste kaasmakers in het Land van Herve die werken op basis van rauwe melk, werd bij een controle begin april listeria gevonden. Daarop nam het Voedselagentschap honderden Hervekazen uit de handel en legde ze beslag op 2.000 op de hoeve gestockeerde kazen. Spontaan kwam er een solidariteitsactie op gang. Het boerenplatform ‘Boerenforum’ schaart zich achter Munnix en vraagt het FAVV om voor lokale, artisanale verwerking niet zo streng te zijn als voor industriële kaasmakerijen. Het Steunpunt Hoeveproducten kent de problematiek – listeria duikt gemiddeld één à twee keer per jaar op, ook bij ‘smetteloze’ hoevezuivelproducenten – maar vindt de bacterie te gevaarlijk om af te dingen op de nultolerantie.

Tijdens een controle bij kaasproducent Munnix in Battice werd de bacterie listeria teruggevonden. De testen werden begin april uitgevoerd en een tegenexpertise bevestigde de aanwezigheid van listeria in Hervekaas. Op dat moment waren reeds 769 kazen in de handel gebracht zodat het Voedselagentschap ze uit de rekken liet halen en consumenten verzocht om reeds gekochte kazen terug te brengen. De bacterie is vooral voor zwangere vrouwen, kinderen, ouderen en personen met een verminderde weerstand gevaarlijk. In sommige gevallen kan het tot acht weken duren vooraleer er ziekteverschijnselen (koorts en/of hoofdpijn) optreden. Naar aanleiding van het voorval herinnerde het FAVV er aan dat het nuttigen van zuivelproducten op basis van rauwe melk kwetsbare personen afgeraden wordt.

Hoewel het FAVV zo doortastend optreedt om de volksgezondheid te beschermen, stoot dat op protest. Op 15 mei verzamelden een 100-tal mensen (o.a. boeren, consumenten en sociale bewegingen) op de hoeve in Battice in de provincie Luik om melkveehouder en kaasmaker José Munnix een hart onder de riem te steken. Een petitie van de 12-jarige kleinzoon van Munnix werd door duizenden mensen ondertekend. Nu komt er ook steun vanuit Vlaanderen. Het ontmoetingsplatform ‘Boerenforum’ verdedigt het artisanale productieproces dat van generatie op generatie wordt doorgegeven. “Boeren die hoevezuivel maken, verwerken hun melk sneller dan het in de gangbare keten gebeurt zodat er minder risico’s kleven aan de rauwmelkse kazen en pasteuriseren geen noodzaak is”, klinkt het. Ze voegen er aan toe dat José Munnix geen fout heeft begaan en de aangetroffen hoeveelheid listeria niet ongewoon is in dit soort kazen. “Nooit is er enige medische klacht geweest in de streek”, klinkt het nog.

Het Boerenforum wil het FAVV er toe bewegen om op lokale, artisanale zuivelverwerking niet dezelfde strenge normen toe te passen als voor grote bedrijven. “Boeren die louter hun eigen melk verwerken, zouden niet per se moeten voldoen aan de staalnames waaraan industriële kaasmakerijen met melk afkomstig van honderden verschillende melkveebedrijven onderhevig zijn”, zo motiveren de sympathisanten van Munnix. Zij hebben het gevoel dat grote marktpartijen voorgetrokken worden omdat boeren gewoonweg niet aan dezelfde normen kunnen voldoen als de grootindustrie. Hoevezuivelverwerkers verdienen volgens het BoerenForum een specifieke behandeling en ondersteuning, die rekening houdt met hun tradities, economische mogelijkheden en verwerkte volumes. In het geval van Munnix is een gedegen risico-inschatting volgens het Boerenforum op zijn plaats aangezien de economische schade door de vernietiging van 2.000 kazen enorm is.

Polsen we het Steunpunt Hoeveproducten om een reactie, dan is de listeria-problematiek Ann Detelder niet onbekend. “Bij 99 procent van de hoevezuivelproducenten geven de verplichte halfjaarlijkse analyses een perfect resultaat, maar af en toe duikt er een besmetting met listeria op. De reden kan een koe zijn die drager is of de bacterie kan zich ergens in het productieproces schuil houden, zelfs op bedrijven die heel secuur omgaan met de hygiëne en de koude keten. Het Voedselagentschap hanteert een nultolerantie omdat listeria niet alleen een hardnekkige maar ook een gevaarlijke bacterie is. In Frankrijk, waar er meer rauwmelkse kaas gegeten wordt dan bij ons, maakt listeria ieder jaar enkele dodelijke slachtoffers. Dat is meteen ook de reden waarom het Steunpunt Hoeveproducten geen vragende partij is voor een tolerantiedrempel. Maar het klopt dat de regelgeving extra lastig is voor kleinschalige hoeveproducenten, bijvoorbeeld door de kostprijs van een analyse waarmee je kan aantonen dat listeria die aangetroffen werd in je product zich niet kan vermenigvuldigen. In ijs 'groeit' listeria bijvoorbeeld heel moeilijk.”