Bacteriën en schimmels op stalvloer lijken ammoniakuitstoot koeien fors te verlagen
nieuwsIn Nederland wordt volop onderzoek gedaan naar een nieuw middel dat de ammoniakuitstoot uit melkveestallen tot de helft zou kunnen verminderen. Het gaat om een mestadditief dat onder meer bacteriën en schimmels bevat en over de stalvloer gespoten wordt. De micro-organismen zouden de microbiologische processen beïnvloeden waardoor er minder ammoniak, maar ook methaan uit de mest ontsnapt.
Vorig jaar onderzocht Wageningen Livestock Research of het mestadditief Kopros de ammoniakuitstoot uit melkveemest kan verminderen. Het middel van het Nederlandse bedrijf Novus AgroEcology bevat onder meer bacteriën, schimmels, algen en enzymen. Volgens de theorie achter het product nemen de micro-organismen ammoniak op en zetten die om, waardoor minder ammoniak uit de mest zou vervluchtigen.
Wageningen testte die claim gedurende 29 dagen in een gecontroleerde pottenproef. Daarbij werd de opslag van drijfmest onder de stalvloer nagebootst. Door in een gecontroleerde omgeving te werken, konden de onderzoekers het effect van het mestadditief zo veel mogelijk afzonderlijk beoordelen, zonder invloed van andere factoren.
Geen aantoonbaar bewijs in experimentele pottenproef
Maar op basis van die proef konden de onderzoekers niet aantonen dat het betreffende mestadditief de ammoniakemissie vermindert. In hun rapport benadrukken ze wel dat de resultaten enkel gelden voor hun experimentele omstandigheden. “Een mogelijke verklaring voor het uitblijven van een effect is dat tijdens de proef geen verse mest en urine werden toegevoegd”, schrijven de onderzoekers. In een echte stal gebeurt dat voortdurend, waardoor de omstandigheden veel dynamischer zijn. Daarnaast werd het middel alleen getest op mest in een nagebootste mestkelder, terwijl een belangrijk deel van de veronderstelde werking zich op de stalvloer en in de bovenste mestlaag zou afspelen. Ook de constante, relatief lage temperatuur van tien graden Celsius kan de activiteit van de micro-organismen hebben afgeremd.
Van koeienurine naar renure: marktintroductie wellicht voor 2027
3 september 2026Wel bewijs in de stal
Een tweede onderzoek, ook vorig jaar uitgevoerd en deze week gepubliceerd, hield wel rekening met die praktijkomstandigheden en kwam tot een andere conclusie. Dat meldt de nieuwswebsite Nieuwe Oogst. “Het onderzoek levert bewijs dat behandeling van de stalvloer met micro-organismen (in dit geval uit Kopros) de samenstelling van de mest in de kelder kan veranderen”, schrijven de onderzoekers in het rapport. Deze veranderingen omvatten onder meer een stijging van 2,6 procent in de stikstof-fosforverhouding van de behandelde mest ten opzichte van de onbehandelde mest. Dat wijst erop dat er minder stikstof uit de mest ontsnapte. Op basis daarvan schatten de onderzoekers de reductie van de ammoniakemissie op minstens 30 procent. “Een mogelijke oorzaak voor de reductie is de vorming van een afsluitende biofilm op de behandelde stalvloer of op de mest in de kelder”, luidt het.
De geschatte 30%-reductie van de ammoniakemissie is volgens de onderzoekers ook een onderschatting. Omdat in het behandelde staldeel 20 tot 25 procent van de roostervloer niet was behandeld, en er in dat staldeel meer koeien stonden die verder zaten in de lactatie, dan in de controlegroep. Daarom wordt uitgegaan van een emissiereductie van 40 tot 50 procent.
De onderzoekers plaatsen wel een kanttekening bij de resultaten. Omdat de mest een hoger ammoniumgehalte en hogere zuurtegraad heeft, kan de behandelde mest wel weer meer ammoniakemissies uitstoten na het uitrijden ervan. Hoe groot dat effect is, hangt onder meer af van hoe snel de mest in de bodem trekt en hoe snel gewassen de stikstof opnemen.
Ook mogelijk minder methaanemissie
De behandeling van de stalvloer met micro-organismen veranderde de mestsamenstelling ook zodanig dat het gehalte aan vluchtige vetzuren afnam, stoffen die een rol spelen bij methaanemissies. “De gemeten reductie van 56 procent in gehalte azijnzuur zou gepaard kunnen gaan met een aanzienlijke reductie in methaanemissie”, concluderen de onderzoekers.
De effectieve effecten op ammoniakemissie zijn met deze proeven echter nog niet bewezen. Wageningen Livestock Research adviseert dan ook verder onderzoek naar de effecten van Kopros. Momenteel wordt vooral uitgekeken naar een praktijkproef die momenteel loopt op acht melkveebedrijven in Friesland, waar de effecten op ammoniakemissie onderzocht worden. De eerste Friese metingen wijzen op een reductie van rond de 60 procent.
Bron: Eigen berichtgeving / Nieuwe Oogst
