"EU afhankelijk van grondstoffenimport is kwetsbaar"

De EU moet zelf meer eiwitrijke gewassen gaan telen en strategische partnerschappen aangaan met andere landen om de aanvoer van meststoffen veilig te stellen. Dat staat te lezen in een Nederlands advies aan de Europese Commissie. De grote afhankelijkheid van de import van soja, fosfaat en kalium maakt de voedselzekerheid in de EU kwetsbaar.

Om zijn (landbouw)toekomst veilig te stellen, moet de EU minder afhankelijk worden van de import van grondstoffen. Dat concludeert het Platform Landbouw, Innovatie en Samenleving in een advies aan staatssecretaris van Economische Zaken Sharon Dijksma en de Europese Commissie. Uit het advies blijkt onder meer dat de wereldwijde voorraad economisch rendabel te winnen kali en fosfaat toereikend is voor respectievelijk 288 en 370 jaar, maar er zou veel eerder schaarste op de markt kunnen ontstaan door geopolitieke spanningen of marktmanipulatie door kartels van private bedrijven of staatsbedrijven.

Dat laatste is volgens de voorzitter van het Platform, Wouter Van der Weijden, al het geval op de markten voor kunstmest op basis van fosfaat en kalium. Mede daarom ziet Van der Weijden wereldwijd de rol van staatsbedrijven groter worden: "Een grondstoffenexporterend land kan zijn export beperken vanuit protectionisme, prijsopdrijving of als drukmiddel om een importerend land te bewegen tot concessies op economisch of politiek terrein." En daarbij lijkt de Europese Unie kwetsbaar.

Op de kalimarkt beschikt de EU slechts over twee procent van de wereldwijde reserves terwijl voor fosfaat het percentage onder een half procent blijft. Europa kan de invoer wel betalen, het werkelijke probleem is de leveringszekerheid, zo staat te lezen in het advies. Daarom adviseert het de EU om strategische partnerschappen aan te gaan met bijvoorbeeld Marokko, het land met veruit de grootste fosfaatreserves op de wereldmarkt. Bij de fosfaatwinning in Marokko zijn de productieverliezen relatief groot en treden milieuproblemen op. De EU zou het land op milieutechnisch terrein kunnen helpen, in ruil voor leveringszekerheid.

Bij kali is de blik gericht op Canada en Rusland. "Hier kan ook worden samengewerkt met China, een andere grote importeur. Samen kunnen we werken aan een betere recycling", aldus Van der Weijden. Wat betreft soja is de Europese veehouderij voor 70 procent van haar plantaardige eiwitvoorziening, uitgezonderd gras, afhankelijk van import. Brazilië en Argentinië zijn de grootste leveranciers, maar China koopt steeds grotere volumes soja op. "Volgens onze berekeningen kan de EU binnen elf jaar zonder het graanareaal terug te dringen voor een substantieel deel zelfvoorzienend worden. Het is dus geen technisch probleem maar een politieke keuze."

Meer info: 'Geopolitiek rond grondstoffen voor landbouw en voedsel'