"Er is een leven naast de boerderij"

‘Boeren op een Kruispunt’ werd bijna 10 jaar geleden opgericht door verschillende landbouworganisaties, zoals Boerenbond en ABS, om landbouwers met problemen een hart onder de riem te steken. Vandaag werkt de vzw met vijf vaste werknemers die op de baan zijn en zo’n 30 vrijwilligers die de werking ondersteunen. “Ik had nooit verwacht dat dit bij ons kon gebeuren”, is een veelgehoorde uitspraak bij degenen die om hulp vragen.

‘Boeren op een Kruispunt’ werd opgericht met een eenvoudige missie: het welzijn van de Vlaamse boer verhogen. “Hoe we dat precies moesten doen, was ons een raadsel”, vertelt Riccy Focke, directeur van de vzw. “In de eerste plaats proberen we te luisteren zonder de mensen te veroordelen. Daar doe je ze vaak al een enorm plezier mee.” Daarna doen de vrijwilligers hun best om landbouwers tegemoet te komen met administratieve, psychosociale en organisatorische hulp. Dat kan gaan van het sorteren van ongeopende facturen tot het geven van advies over de bedrijfsvoering.

“Als het slecht gaat in een bepaalde sector veranderen mensen van job, ze passen zich aan. Voor een landbouwer is het niet zo eenvoudig. Zijn bedrijf is zijn passie, zijn woning, zijn status en vaak ook een belofte die hij deed tegenover ouders of schoonouders om de boerderij verder te zetten”, aldus Riccy. Eén van de belangrijkste uitdagingen van Boeren op een Kruispunt is dan ook om landbouwers te overtuigen een nieuwe weg in te slaan. Of dat nu verbreding, specialisering, modernisering of het beëindigen van de landbouwactiviteiten is.

“Een andere uitdaging is het aanpakken van gezinsproblemen”, vertelt Yvan Dossche. Hij is al jarenlang geëngageerd vrijwilliger. “Voor een eerste bezoek gaan we altijd met twee vrijwilligers langs. Zo kunnen zowel man als vrouw hun verhaal kwijt. Spanningen in het gezin of huwelijk ontstaan meestal doordat de landbouwer de financiële problemen van zijn bedrijf probeert op te lossen met geld dat eigenlijk aan zijn gezin toebehoort. Kindergeld dat gebruikt wordt om de tractor af te betalen bijvoorbeeld. Doordat men wil vasthouden aan iets wat men eigenlijk niet aankan, komt het hele gezin in de problemen. En dat resulteert soms in een scheiding. Niet omdat het geen goed koppel is, maar omdat de andere partner niets meer met het verlieslatende bedrijf wil te maken hebben.”

Freddy Van Assche merkte als vrijwilliger ook op hoe de toenemende administratieve rompslomp veel boeren ontmoedigt. “Je ziet hier vaak de generatiekloof opduiken tussen veertigers en hun ouders. Wanneer de landbouwer een hele dag aan zijn bureau zit om bijvoorbeeld een verzamelaanvraag in te vullen, krijgt hij van zijn vader wel eens de opmerking: “Wat zit je hier te doen, het werk is op het veld!” Terwijl administratieve taken enorm belangrijk zijn voor de werking van elk bedrijf, dus ook van een boerderij. Het verschil is alleen dat die landbouwer begon met boeren om op zijn veld te zijn, niet om achter zijn bureau te zitten.”

Het aantal oproepen van landbouwers die om hulp vragen is constant, er zijn geen pieken naargelang een crisis, een bepaalde sector of in een bepaalde provincie. Maar opvallend is wel dat er enorm veel om hulp gevraagd wordt: maar liefst 1 op 12 Vlaamse landbouwers klopte al aan bij Boeren op een Kruispunt. Het gaat meestal om grotere bedrijven, omdat bij hen de impact van een tegenslag veel zwaarder doorweegt dan bij een klein bedrijf.

Wil je zelf iets doen om het welzijn van de Vlaamse landbouwers te verhogen? “Kijk dan vooral naar je buren en vrienden”, zegt Riccy Focke. “Hou een oogje in het zeil en bied je hulp aan als je ziet dat het nodig is. Op die manier kan iedereen vrijwilliger zijn. Willen ze je hulp niet aanvaarden of merk je dat er diepgewortelde problemen zijn, geef ‘Boeren op een Kruispunt’ dan een seintje. Wij proberen hen niet te overtuigen dat er nog een leven is na het boeren, maar wel ernaast.”

Meer info: Boeren op een Kruispunt