Ciolos pleit voor groener en eerlijker landbouwbeleid

Eurocommissaris Dacian Ciolos heeft zijn beleidsopties voor de toekomst van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) bekendgemaakt. Hij wil evolueren naar een beleid dat groener, eerlijker en meer efficiënt is en dat voor de burger beter begrijpbaar is. "Het GLB moet er niet alleen zijn voor de landbouwers, maar voor alle consumenten en belastingsbetalers. De voordelen van de landbouw moeten ook voor hen duidelijk worden", aldus Ciolos.

Uit de publieke bevraging van afgelopen zomer onthoudt de eurocommissaris drie strategische doelstellingen voor het GLB. Een levensvatbare voedselproductie blijft centraal staan, maar de landbouw moet mee het duurzame beheer van de natuurlijke bronnen en de strijd tegen klimaatverandering ondersteunen. Tot slot moet er ook aandacht zijn voor de sociaal-economische rol van landbouw op het platteland.

Dacian Ciolos ziet drie beleidsopties. De meest radicale optie, zoals die onder meer door de Britten wordt bepleit, is de phasing out van de directe inkomenssteun en de afschaffing van marktmaatregelen. De tweede optie leunt het nauwst aan bij de positie van landen als Frankrijk, Duitsland en Spanje: het behoud van de inkomenssteun, maar met een meer billijke verdeling van de subsidies. Een derde weg bepleit een grondige herziening van het systeem, waarin naast het element inkomenssteun ook geld zou verdeeld worden op basis van onder meer groene stimuli.

Het is die laatste optie die de voorkeur van de eurocommissaris wegdraagt. In dat kader wil hij een herverdeling van de directe steun aan land- en tuinbouwers baseren op objectieve en gelijkwaardige criteria die begrijpbaar zijn voor de belastingbetaler. Ook moet de steun meer gericht zijn op actieve landbouwers. De eurocommissaris wil de subsidiëring van de grootste exploitaties herbekijken en een grotere erkenning geven aan de specifieke rol van de vele kleine bedrijven. Die kleine bedrijven zijn volgens Ciolos "een realiteit in een Europese Unie met 27 lidstaten" en volgens hem "kunnen we niet langer doen alsof die realiteit niet bestaat".

De marktinstrumenten wil Ciolos stroomlijnen en vereenvoudigen. Waar nodig zullen er ook nieuwe elementen komen die het functioneren van de agrovoedingsketen moeten verbeteren. De eurocommissaris wijst erop dat door herhaalde hervormingen van het Europees landbouwbeleid deze mechanismen steeds verder zijn afgebouwd. "Waar in 1991 nog 92 procent van het budget werd gespendeerd aan marktinstrumenten, was dat in 1992 slechts 7 procent."

Op vlak van plattelandsontwikkeling is er een sterke vraag om verzuchtingen op vlak van milieu, klimaat en innovatie volledig te integreren in alle programma’s. De aandacht zal daarbij uitgaan naar het belang van directe verkoop en lokale markten en ook naar de specifieke noden van jonge landbouwers en starters. Een nieuw element in het beleid is een toolkit voor risicobeheer waardoor landbouwers beter kunnen omgaan met markt- en inkomensvolatiliteit.

Ciolos voorziet het behoud van de eerste en de tweede pijler, maar wil komaf maken met de verschillende referenties voor de berekening van directe steun voor de oude en de nieuwe lidstaten. De nakende hervorming is immers de eerste waarbij de landen uit Centraal- en Oost-Europa volop betrokken zijn. Het is zo dat een Letse boer momenteel minder dan honderd euro per hectare ontvangt, terwijl een Belgische collega 462 euro per hectare krijgt. De Oost-Europese landbouwers krijgen dan ook uitzicht op een groter aandeel uit de landbouwpot. Ciolos wil immers niet weten van "een GLB met twee snelheden". De eurocommissaris probeerde wel meteen de West-Europese boeren gerust te stellen: hij predikt "evolutie, geen revolutie".

Tegen midden volgend jaar wil Ciolos zijn mededeling in concrete wetgevende voorstellen gieten. Het is ook pas volgend jaar dat de sector een eerste idee kan krijgen van de hoeveelheid geld die er in de periode van 2014 tot 2020 beschikbaar zou kunnen zijn voor de landbouw. In het voorjaar zal de Commissie immers haar voorstellen voor de meerjarenbegroting van de Europese Unie presenteren.

Met een budget van bijna zestig miljard euro is landbouw momenteel nog steeds de grootste uitgavenpost, maar een groep landen onder aanvoering van Groot-Brittannië probeert bij elke herziening te besparen op het budget. Van Frankrijk en Duitsland wordt dan weer aangenomen dat ze net als in 2002 een "sterk" landbouwbeleid zullen verdedigen. Toen vrijwaarden de Franse president Jacques Chirac en de Duitse kanselier Gerhard Schröder met een akkoord in het Brusselse Conradhotel het geld voor de sector tot 2013.

Meer informatie: The CAP towards 2020: Meeting the food, natural resources and territorial challenges of the future.