Landbouwminister en Natuurpunt voeren cijferstrijd over Vlaamse investeringen in natuur

Vorige week maandag lanceerde Natuurpunt een campagne voor meer natuur. Borden van dieren in kooien en posters of stickers van dieren met handboeien werden in heel wat natuurgebieden in Vlaanderen geplaatst. Zo riep de organisatie de minister op om de dieren de nodige ruimte te geven. Volgens Natuurpunt zou nieuwe wetgeving natuurontwikkeling in bepaalde gebieden onmogelijk maken en ook het voorkooprecht van landbouwers stuit de organisatie tegen de borst. Daarnaast werd de gebrekkige financiering en een ondermaats natuurherstelplan aangeklaagd.

De minister reageerde op de actie met een hele reeks cijfers die moeten aantonen dat er wél veel geïnvesteerd wordt in natuur. “De uitgaven van natuurbeheer, natuurherstel, grondaankopen en bosuitbreiding stegen van 119 miljoen euro in 2020 naar ruim 175 miljoen euro in 2025. Een stijging van bijna 47 procent, zo benadrukte Brouns in zijn communicatie. Gecumuleerd over zes jaar zou het gaan om bijna één miljard euro en daar komen de komende jaren nog de bijna 750 miljoen euro binnen de stikstofaanpak bovenop.

De minister reageerde op de factsheet met bijkomende cijfers op zijn website en op sociale media. Daarin heeft hij het over de natuur in zijn geheel: natuurbeheer, natuurherstel, grondaankopen en bosuitbreiding. Hij gebruikt daarbij cijfers van de Vlaamse overheid die stellen dat Vlaanderen in 2025 174,4 miljoen euro geïnvesteerd heeft in het beheren van bestaande natuur, het herstellen van beschadigde natuur, de aankoop van gronden en de realisatie van nieuwe bossen.

Over de periode 2020-2025 gaat het om 929,8 miljoen euro, zo citeert Brouns uit een rapport van de Vlaamse overheid over de natuuruitgaven 2020-2025. In 2023 en 2024 ging het om zo’n 172 miljoen euro, maar in 2020 ging het om net geen 119 miljoen euro. Dat betekent volgens de minister een stijging van 47 procent op zes jaar tijd. De cijfers tonen aan dat er in 2025 minder geld ging naar de aankoop van gronden en bosuitbreiding, maar dat dit ruimschoots werd gecompenseerd door middelen voor natuurherstel in het kader van stikstof, goed voor een uitgave van bijna 40 miljoen euro.

Stikstofmiddelen

Dat zijn middelen die ook voor de komende jaren vaststaan, benadrukt de minister. “Voor de periode 2025-2030 is er bijna 750 miljoen euro beschikbaar voor stikstofsanering en natuurherstel. Dat geld zal gaan naar grondaankopen, inrichtingswerken, herstelbeheer, studies, monitoring en subsidies aan beheerders. In de periode 2022-2024 was binnen de eerdere PAS-provisie al 85 miljoen euro gereserveerd voor natuurherstel”, argumenteert hij.

Blue Deal

De minister verwijst ook naar de middelen voor de Blue Deal. In de periode 2025-2029 is er 430 miljoen euro voor uitgetrokken. Dat geld is bedoeld voor waterveiligheid, waterkwaliteit, droogtebestrijding, waterbeschikbaarheid en herstel van het watersysteem. Een deel van die investeringen helpt rechtstreeks de natuur, bijvoorbeeld wanneer wetlands en valleien worden hersteld, waterlopen opnieuw meer ruimte krijgen of gronden voor natte natuur worden aangekocht”, zo stelt Brouns.

Volgens Natuurpunt zijn die middelen in vergelijking met het verleden gedaald. “Bovendien zeggen experten ook dat ze onvoldoende zijn voor wat nodig is”, schrijft de organisatie in haar factsheet. Dit doet Natuurpunt concluderen: “Minister Brouns kan moeilijk beweren dat hij zwaar of meer investeert in natuur dan voorheen. Qua natuuruitgaven wordt vooralsnog eerder geremd, dan gas gegeven.” Nochtans blijkt uit het overheidsrapport dat de minister aanhaalde, dat de uitgaven voor natuur dit jaar de hoogste sinds 2020 zijn.

Om die reden vindt Natuurpunt dat het voorkooprecht voor landbouwers geen steek houdt. “Het zijn andere maatschappelijke spelers die de prijzen opdrijven en grote oppervlaktes landbouwgrond kopen voor andere functies. De natuur als boeman afschilderen, voedt alleen de polarisatie”, luidt het.

De minister haalt er de Vlaamse begrotingscijfers voor grondaankopen bij. Daaruit blijkt dat in 2025 in totaal 42,2 miljoen euro naar de aankoop van gronden ging. “Over de zes onderzochte jaren gaat het om 356,7 miljoen euro. Daarmee is grondverwerving over de hele periode nipt de grootste uitgavenpost”, stelt hij. Brouns verduidelijkt ook dat het gaat om gronden die het Agentschap Natuur en Bos verwerft, die de Vlaamse Landmaatschappij verwerft in het kader van grondenbanken en grondruil of die lokale bestuurders of natuurbeheerders verwerven, en er onder voorwaarden subsidies voor kunnen ontvangen.

Hij focust in zijn reactie ook op de aankoopsubsidies die natuurorganisaties hebben ontvangen. Tussen 2020 en 2024 werd voor 114,5 miljoen euro aan aankoopsubsidies voor natuurorganisaties goedgekeurd. Daarvan had 46,9 miljoen euro, of ongeveer 41 procent, betrekking op percelen met een agrarische bestemming. Opvallend is ook dat het aandeel landbouwgrond is toegenomen dat met Vlaamse subsidies werd gekocht door natuurorganisaties doorheen de jaren. In 2020 was 32 procent van de aankoopsubsidies bestemd voor de aankoop van grond met een landbouwbestemming, terwijl dit aandeel in 2024 gestegen is tot 49 procent.

Tot slot noemt Brouns Natuurpunt “een belangrijke uitvoerende partner van het Vlaamse natuurbeleid”. “De vereniging beheert natuurgebieden, koopt gronden aan, voert herstelprojecten uit, verzamelt natuurgegevens en maakt gebieden toegankelijk voor bezoekers. Voor die opdrachten ontvangt ze verschillende soorten subsidies”, klinkt het.

De minister legt nog uit dat Natuurpunt niet één juridische entiteit is. Het gaat om vijf samenwerkende vzw’s en 19 regionale Natuurpuntverenigingen, waarvan er 12 afzonderlijk erkend zijn als milieu- en natuurvereniging. “Een cijfer voor alleen Natuurpunt Beheer is daarom niet hetzelfde als een totaal voor alle organisaties die onder de naam Natuurpunt actief zijn.” In 2025 kreeg de natuurorganisatie in zijn geheel 43,1 miljoen euro aan subsidies toegekend en daarbovenop nog eens 3,1 miljoen euro aan tewerkstellingssteun.