Voorkooprecht voor landbouwers bij gesubsidieerde grondaankopen voor natuur krijgt vorm
nieuwsBinnenkort zullen landbouwers als eersten de kans krijgen om landbouwgrond aan te kopen wanneer die met Vlaamse subsidies zou worden aangekocht voor realisatie van natuur of bos. Dit principe van voorkooprecht werd in 2024 in het regeerakkoord geschreven, maar de uitvoering liet nog op zich wachten. Vlak voor het zomerreces vond de Vlaamse regering er nu toch een eerste akkoord over. “Het is niet correct dat landbouwers uit de markt worden geprijsd met Vlaams belastinggeld”, reageert Vlaams minister van Landbouw Jo Brouns (cd&v). “Onze landbouwers moeten een eerlijke kans krijgen.”
Als een natuurorganisatie met Vlaamse subsidies of het Agentschap Natuur en Bos (ANB) landbouwgrond zouden willen aankopen, moet het perceel in de toekomst eerst aangeboden worden aan actieve landbouwers uit de buurt. Zij zullen de grond na aankoop dan ook moeten gebruiken als landbouwgrond. Dit voorkoopprincipe zou gelden voor aankopen in agrarisch gebied.
Want in herbevestigd agrarisch gebied worden aankopen voor natuur of bos met Vlaamse overheidsmiddelen in principe niet meer toegestaan. In specifieke dossiers kan de Vlaamse regering wel nog een afwijking toestaan. En voor gronden in speciale beschermingszones en het Vlaams Ecologisch Netwerk geldt sowieso een uitzondering.
Maar voor aankopen in overig agrarisch gebied wordt de landbouwgrond binnenkort dus eerst aangeboden aan de landbouwsector. De prijs mag daarbij nooit hoger liggen dan de officiële schattingsprijs.
“Landbouwgrond is de werkvloer van onze boeren. Grond is schaars en duur, terwijl vooral jonge landbouwers moeilijk toegang vinden. Dan is het niet correct dat zij met Vlaams belastinggeld uit de markt worden geprijsd”, geeft Brouns mee. Als er na drie maanden geen kandidaat-koper gevonden wordt, komt de grond in aanmerking voor natuur-en bosuitbreiding. Op dat moment vervalt ook de vergunningsplicht voor de bebossing van deze percelen
Geven en nemen
Wat voor de landbouwsector geldt, zal ook gelden voor de natuurbeheerder op natuurgrond. Zij zullen in de toekomst ook een voorkooprecht krijgen, maar dan in alle groene bestemmingen en in het Vlaams Ecologisch Netwerk.
Ook over publieke gronden wordt nog nagedacht, want lokale besturen bezitten samen ongeveer 20.000 hectare landbouwgrond. Voor sommige gemeenten gaat het om vele honderden hectares. Eén op de vijf landbouwers is voor zijn bedrijfsvoering afhankelijk van publieke gronden. Via pachtcontracten bieden zij landbouwers vandaag zekerheid. Maar wanneer dergelijke gronden toch worden verkocht, wil Vlaams minister van Binnenland Hilde Crevits (cd&v) dat lokale besturen gericht kunnen kiezen voor lokale of jonge landbouwers. Samen met Brouns werkt ze daarvoor een voorstel uit.
“Zo zouden we landbouwbedrijven meer toekomstzekerheid geven en versterken we tegelijk de lokale voedselproductie, de korte keten en de lokale economie”, aldus Crevits. “Daarnaast blijven we lokale besturen in de eerste plaats aanmoedigen om de landbouwgronden in hun bezit te behouden, te waarderen en actief in te zetten voor een sterke lokale landbouw en korte keten.”
“Dit is geen strijd tussen landbouw en natuur. We maken duidelijke keuzes en zorgen ervoor dat beide ruimte krijgen op de juiste plaats. Waardevolle landbouwgrond beschermen we voor voedselproductie. In groene gebieden geven we natuurbeheerders meer mogelijkheden om sterke en robuuste natuurkernen uit te bouwen”, besluit Brouns. Hij zal de regeling nu verder uitwerken in een decreet, en in overleg gaan met landbouw- en natuurorganisaties.
