Braziliaans varken is minder concurrentieel dan hun kip

In de buitenlandberichten van de Nederlandse overheid stoten we op een ‘varkensspecial’. Daarin wordt een blik geworpen op de varkenshouderij elders ter wereld, onder meer in Argentinië en Chili, de VS, Brazilië en China. Waarom lukt het de Brazilianen bijvoorbeeld niet om met hun varkens de wereldmarkt plat te concurreren, zoals ze met braadkippen doen? Zoals wel vaker in Brazilië is het potentieel ongekend maar gaat het de sector niet voor de wind.

Patricia de Vries-van Loon is de Nederlandse landbouwraad in Brazilië. Zij brengt voor de buitenlandberichten van de overheid verslag uit over de varkenshouderij in het Zuid-Amerikaanse land. De varkenssector is er ongeveer 40 miljoen varkens groot. In het zuiden van het land vindt 60 procent van de productie plaats. Rio Grande do Sul en Santa Catharina zijn de belangrijkste exportstaten. Brazilië kent verschillende productiesystemen. In het zuiden wordt overwegend in loondienst voor grote vleesbedrijven geproduceerd. Brazil Foods (BRF) is de grootste integratie. Twee andere belangrijke vleesconcerns zijn JBS en Marfrig. BRF en JBS zijn spelers van wereldformaat. Maar er worden ook varkens op (veel) kleinere schaal geproduceerd.

In 2012 bedroeg de varkensvleesproductie 3.483.000 ton, waarvan circa 80 procent onder inspectie stond. De varkensstapel telde toen 1,68 miljoen zeugen voor agro-industriële productie, met een jaarproductie van gemiddeld 22,8 biggen per zeug. Verder zijn er naar schatting nog driekwart miljoen zeugen voor de zelfvoorziening van kleine boeren. Samen maakt dat dus ruim 2,4 miljoen zeugen. In 2013 zat de productie met 3.474.000 ton ongeveer op hetzelfde niveau. Dat maakt Brazilië wereldwijd de derde grootste producent.

De Nederlandse landbouwraad verwacht “geen gekke dingen” voor 2014. De productie zal in lijn zijn met de vraag. Er is geen verhoging van de productie voorzien en er staan geen (grote) investeringen op stapel. BRF, de grootste producent en verwerker van varkens- en pluimveevlees in de wereld, zal het aanbod naar verluidt met 200.000 ton verlagen. JBS, de andere gigant in de sector, zou mogelijk kunnen uitbreiden maar er zijn op dit moment geen plannen bekend. Marfrig, dat onlangs Seara aan BRF heeft verkocht, heeft de varkensstapel met 12.000 zeugen verminderd. In dit scenario zal de export van varkensvlees zich ergens tussen de 540.000 en 580.000 ton stabiliseren. Brazilië is daarmee de derde grootste varkensvleesexporteur wereldwijd.

Het concurrentievoordeel van de Braziliaanse varkenssector neemt door snel stijgende kosten af. Vooral arbeid is erg duur geworden en maakt inmiddels negen à tien procent van de productiekosten uit. Dat is ongeveer vergelijkbaar met belangrijkste varkensproducerende EU-landen. Verder stijgen ook de energieprijzen snel. Het aandeel van veevoeder in de productiekosten bedraagt 64 tot 67 procent, hetgeen inmiddels meer is dan in een aantal EU-lidstaten. Verder heeft men te maken met milieumaatregelen en met hoge logistieke kosten. De havenkosten zijn bijvoorbeeld bijna het dubbele van die in Europa.

De groeiende vraag op de binnenlandse markt is dus welgekomen voor de sector, maar de Brazilianen eten nog altijd liever rundvlees en kip dan varken. De varkensvleesconsumptie bedraagt inmiddels 15 kilo per persoon, vrijwel geheel in de vorm van vleeswaren. Circa 15 procent van de lokale productie wordt geëxporteerd. Rusland is vooralsnog de belangrijkste afzetmarkt. Het land hoopt dan ook garen te spinnen uit het conflict tussen Rusland en EU over de export van varkensvlees. Het aandeel van Brazilië in de wereldhandel neemt overigens af. Eerst was het de dure Real die het sambavarken parten speelde. Recenter breken de zwakke dierziektestatus en het gebruik van ractopamine in varkensvoeder het land zuur op. Zowel klassieke varkenspest als mond-en-klauwzeer spelen de Brazilianen parten.

Het relaas van de landbouwraad wordt gevolgd door een bedrijfsportret van een Nederlandse familie die uitweek naar Brazilië en daar momenteel een gesloten bedrijf runt van 1.600 zeugen, met daarnaast nog een akkerbouwtak van 2.000 hectare.

Meer info: Berichten Buitenland