Antibioticaresidu opsporen voor het in varkensvlees zit

Onderzoeksinstituut ILVO heeft op vraag van de Belgische vleesindustrie een methode uitgewerkt om op basis van varkensspeeksel te bepalen of er antibioticaresiduen zijn. Dat speeksel wordt handig verzameld door een stukje touw in het hok van slachtrijpe varkens te hangen en dit vervolgens uit te knijpen en te analyseren. Speeksel blijkt een zeer goede en gevoelige indicator te zijn om antibioticaresiduen te detecteren vóór de slacht. “België zal het eerste land ter wereld zijn waar een preventieve test wordt gebruikt in de varkenssector, bovenop de antibioticacontroles door het Voedselagentschap in het slachthuis”, zegt Michael Gore, bestuurder van sectorfederatie FEBEV.

Een aantal Belgische slachthuizen gaat een nieuwe methode beproeven waarmee ze antibioticaresiduen in varkensvlees kunnen voorkomen. Daarvoor gebruiken ze de ‘speekseltouwtest’, een nieuwe methode die door landbouwonderzoeksinstituut ILVO is ontwikkeld en toegepast kan worden bij levende varkens. Het biedt duidelijke voordelen ten opzichte van de bestaande ‘post mortem’ screening.

Volgens ILVO biedt de ontwikkelde touwtest een vlotte procedure. Op nauwelijks 10 minuten na het verzamelen van het speeksel is de uitslag er. De boer, de chauffeur of een werknemer van het slachthuis kunnen het bewuste bijttouw als een speelgoedje in elk hok ophangen op schofthoogte van de dieren. Op een paar minuten tijd hebben er meerdere varkens aan gesabbeld. Het touw gaat in een plastic zak. Je wringt alles (touw en zak) uit, knipt een hoekje van de zak en giet het speeksel in een potje. Dat verdun je met residuvrije melk en dan duurt het nog zeven minuten voor de feitelijke analyse met een dipstick, waarop zich kleuren vormen bij de teststreepjes.

Opdrachtgever FEBEV, de federatie van de slachthuizen en uitsnijderijen, was op zoek naar een betrouwbare maar vooral ook een handige en snelle screening van antibioticaresidu’s bij levende varkens. Ondervoorzitter Luc Verspreet: “We willen de varkens die problemen kunnen geven met antibioticaresiduen vóór de slacht kunnen inhouden. Als de touwtest in een varkenshok positief scoort moeten de varkens in de stal blijven en wachten op een latere negatieve speekseltest. Wij zien alvast de extra voordelen: voor de varkenshouder worden de risico’s beperkt en voor de consument maximaliseren we de garanties.”

Wim Reybroeck van ILVO vergelijkt de speekseltouwtest met de procedure voor kwaliteitsbewaking bij melk. “Op de loskade van de melkerij doen de chauffeurs van de ophaalwagens, of een medewerker van het zuivelbedrijf, een sneltest voor antibioticadetectie op elke verse lading. Bij een positief resultaat wordt er niet gelost in de melkerij. De melk wordt dan afgevoerd en vernietigd.” Op 27 februari stelt ILVO de touwtest met de bijbehorende onderzoeksresultaten voor op het Salon voor Land- en Tuinbouw in Roeselare.

FEBEV organiseert binnenkort de eerste grootscheepse praktijktoets met de nieuwe touwtest. Een vijftal slachthuizen kiezen elk tien varkensbedrijven waar de proef op de som genomen wordt. “Gedurende vier opeenvolgende leverbeurten gaan we van start met de afgemeste varkens. In het begin werken we nog twee dagen voor de slachtdatum met de touwtest en analyseren we het speeksel in de eigen slachthuislaboratoria, onder begeleiding van ILVO. We zullen telkens ook monsters van het voeder en het water verzamelen”, klinkt het. FEBEV-bestuurder Michael Gore spreekt van “een cruciale stap naar een nog voedselveiligere varkensvleesketen”. Aan de toepassing van de methode zal communicatie naar en opleiding van de varkenshouders voorafgaan.