Vlaamse aardappelexperten delen kennis met Ecuadoranen

Het Andesgebergte is de bakermat van de aardappel. Toch halen de familiale boeren er slechts een schamel inkomen uit de aardappelteelt. Daarom begeleidt Trias al meer dan zeven jaar Conpapa, een coöperatie van aardappeltelers in het hooggebergte van Ecuador. Drie Ecuadoraanse telers-voorlichters zijn momenteel op stage in Vlaanderen. Op een ontmoetingsavond in Herent vertelden ze over hun ervaringen.

Onder begeleiding van Trias trok pootgoedteler Dirk Ryckaert in november 2011 samen met aardappelteler Paul Saelens naar Ecuador. De reis kaderde in het uitwisselingstraject van Boerenbond en Landelijke Gilden met de aardappeltelers van Conpapa. Deze coöperatie van aardappeltelers vertegenwoordigt 300 boerengezinnen uit Chimborazo, één van de armste provincies van Ecuador.

Als financier, coach en bruggenbouwer werkt Trias al meerdere jaren aan de versterking van Conpapa. De ngo krijgt daarvoor steun. "Boerenbond en Landelijke Gilden werken op een structurele manier samen met Trias om aan ontwikkelingshulp te doen", vertelt provinciaal secretaris Els Corbeels. Het jongste resultaat daarvan is de stage van drie Ecuadoranen in Vlaanderen. Op een ontmoetingsavond in Herent leverde dat mooie verhalen op.

Op het bedrijf van Paul Saelens, inwoner van Herent, leren ze momenteel hoe ze consumptie-aardappelen langer kunnen bewaren. Pootgoedteler Dirk Ryckaert uit Sint-Laureins bracht hen al de knepen bij van het ziektevrij vermeerderen van aardappelpootgoed. Leergierig als de Ecuadoranen zijn, geven ze hun ogen goed de kost. "Het helpt ons dat we die kennis kunnen vergaren", zegt Daniel Huaraca Orozco. Ook al is de Andes de bakermat van de aardappel en smullen Ecuadoranen tot drie keer per dag van aardappelen, toch kunnen Orozco en zijn twee collega's veel leren van Vlaamse aardappelspecialisten.

Eén van die specialisten is Marcel Delamillieure. Als 'professioneel vrijwilliger' werkt hij in opdracht van Belgapom, de sectorfederatie van de Belgische aardappelhandel en -verwerking, aan de professionalisering van Conpapa. Hij leert hen bijvoorbeeld hoe ze meer uniforme partijen aardappelen kunnen telen. Ook wijst hij hen erop dat ze aardappelen uit de zon moeten houden om de bewaring te verbeteren.

Vandaag verlaten de aardappelen het veld in zakken van 45 kilo. De aardappelen liggen vaak één tot twee dagen in de zon vooraleer een vrachtwagen ze komt oppikken. Vandaar gaat het naar het magazijn om gewassen en verpakt te worden in kleine zakjes van drie kilo. Deze aardappelen liggen onder meer in de supermarkten van grote steden, tot 200 kilometer verderop. Lang bewaren de aardappelen niet, maar Belgapom hoopt daar verandering in te brengen met een geldinzameling voor aardappelkisten.

De Ecuadoraanse boeren plukken de vruchten van de hulp van Trias, Boerenbond/Landelijke Gilden en Belgapom. "Vroeger staken ze een ton (ziek) pootgoed in de grond om amper drie à vier ton aardappelen te oogsten", vertelt Delamillieure. "Een proefveld van 30 are haalde dankzij onze teelttips reeds een opbrengst van 20 ton, omgerekend naar een hectare." Dankzij de inspanningen van Trias en van vrijwilligers als Marcel, Paul en Dirk won Conpapa aan populariteit en produceren de leden-boeren meer aardappelen van een betere kwaliteit waarvoor ze een hogere prijs ontvangen.

Landbouwer Paul Saelens hield aan zijn reis naar Ecuador veel respect voor de Ecuadoraanse boeren over. "Op die hoogte is het heel moeilijk om aan landbouw te doen", beseft hij. Tevens erkent Saelens, lid van Boerenbond, nu meer dan vroeger het belang van goede structuren voor belangenverdediging. De Ecuadoranen lieten ook Dirk Ryckaert niet onbewogen: "Ze leren je tevreden te zijn met iets in plaats van steeds meer en beter te willen." Marcel Delamillieure genoot vooral van hun rustige manier van werken. "Ze laten zich niet opjagen als zotten."

Orozco en zijn twee kompanen zullen in hun thuisland demonstratievelden helpen aanleggen zodat de tips van Vlaamse aardappelspecialisten hun uitwerking niet zullen missen op de Ecuadoraanse velden. Het ontbreekt de drie boeren-voorlichters niet aan ambitie: "In de toekomst willen we de productiezone van onze aardappelen nog uitbreiden boven 3.000 meter hoogte. We gaan nieuwe groepen landbouwers bijscholen in het telen van aardappelen op grote hoogte."

Lode Delbare, directeur van Trias, bedankte op het einde van de avond de vele vrijwilligers "die het unieke ingrediënt zijn om ons ontwikkelingswerk mogelijk te maken". Trias gebruikt kleinschalig ondernemerschap, zowel binnen als buiten de landbouw, als hefboom voor economische ontwikkeling. Dat gebeurt vanuit het geloof dat kansarme familiale boeren en kleine ondernemers zichzelf kunnen ontplooien door hun krachten te bundelen in sterke ledenorganisaties.