Herverdeling subsidies en groener beleid in de maak

Bij de laatste grote landbouwhervorming, in 2003, werd de steun voor de boeren losgekoppeld van de eigenlijke productie. Boeren kregen een directe inkomenssteun, en werden daarbij verlost van de vele ingewikkelde en bureaucratische Europese subsidieregels. Die aanpak had een aantal ongewenste neveneffecten en uitwassen. Zo bleek 80 procent van alle landbouwsteun terecht te komen bij 20 procent van de boeren. En veel grootontvangers van Europese landbouwgelden bleken in de praktijk geen boerenbedrijven, maar grote voedingsbedrijven of grootgrondbezitters. Zij strijken zelf de EU-steun op, in plaats van de boeren die hun land bewerken.

De Europese Commissie wil daarom in de periode vanaf 2009 uniformer tarieven hanteren voor de landbouwbetalingen. De huidige subsidies zijn nog altijd gebaseerd op de historische productie in een bepaald landbouwbedrijf. De verschillen in financiële behandeling zijn na verloop van tijd nog moeilijk te verantwoorden vanuit een historisch perspectief, stelt de EU-Commissie.

Europa werkt ook aan een effectiever controlesysteem en sanctiemechanisme om te vermijden dat landbouwgeld gaat naar bedrijven of mensen zonder landbouwactiviteiten. Onnodige verplichtingen worden geschrapt om plaats te ruimen voor nieuwe vereisten, bijvoorbeeld inzake waterbeheer. Voor de hele grote boerenbedijven komt er een aftopping van de Europese landbouwsubsidies. Boeren die jaarlijks meer dan 100.000 euro EU-subsidies trekken, krijgen een afroming met 10 procent vanaf dat bedrag. Vanaf 200.000 euro wordt er 25 procent afgehouden en vanaf 300.000 euro geldt een vermindering met 45 procent.

Dergelijke grote boerenbedrijven zijn er vooral in Duitsland en Groot-Brittannië. De Europese Commissie wil ook maatregelen nemen om te verhinderen dat grote landgoeden worden opgesplitst, om te vermijden dat het steunbedrag vermindert. Ook aan de onderkant wordt het subsidietarief aangepast. Om van Europese steun te kunnen genieten, zal een boer meer dan 0,3 hectare landbouwgrond moeten bewerken of een minimaal aantal jaarlijkse betalingen moeten voorleggen.

Voor alle boerenbedrijven die jaarlijks meer dan 5.000 euro Europees landbouwgeld trekken, wil de EU-Commissie de directe inkomenssteun verminderen ten voordele van 'groenere' subsidies. Het budget voor plattelandsontwikkelling zou jaarlijks met 2 procent verhoogd worden vanaf 2010. Daardoor zou het aandeel van plattelandsontwikkeling in de Europese landbouwpot stijgen van 5 procent nu naar 13 procent in 2013.

Het EU-Commissielid voor landbouw, Mariann Fischer Boel, hoopt met concrete wetgeving te komen volgende lente en nog in 2008 groen licht te krijgen van de lidstaten. Rond die tijd, en niet toevallig parallel daarmee, start ook een brede doorlichting van het Europees budget. Meer dan 40 procent van het EU-budget gaat nog altijd naar landbouw.(KS)