Voor maïs schadelijke nachtvlinder in ons land gespot

In Nieuwrode (Vlaams-Brabant) is voor het eerst in ons land een nachtvlinder gezien die in Zuid-Europa en vooral in Afrika berucht is omdat de larve van de vlinder, stengelboorder genaamd, ernstige schade toebrengt aan maïs en andere landbouwgewassen. "Wellicht is het exemplaar hier via transport geraakt en is het omwille van ons koeler klimaat geen blijver", zegt Natuurpunt. Een foto van het dier circuleerde al enkele weken op de website www.waarnemingen.be en werd pas recentelijk geïdentificeerd als ‘Sesamia nonagrioides’. De nachtvlinder heeft drie Engelse namen, maar nog geen Nederlandse variant omdat de soort nooit eerder in België of Nederland werd waargenomen.

Een opvallende verschijning is het ongewone diertje niet. De soort is vrij egaal, lichtbruin met een donkere veeg over de voorvleugel. Hij behoort tot de familie van de uiltjes, één van de grootste nachtvlinderfamilies in ons land. Natuurpunt suggereert om de nachtvlinder die in Nieuwrode gezien werd ‘Zuidelijke graanboorder’ te noemen, verwijzend naar de schade die de rupsen er in stengels van graan, maïs en andere landbouwgewassen veroorzaken. "Ook in Afrika, waar deze vlinder wijdverbreid is, worden diverse landbouwgewassen aangetast", zegt Wim Veraghtert van Natuurpunt Studie. "Precies omdat het een schadelijke soort is, is deze vlinder al goed onderzocht door wetenschappers, waarbij de nadruk vooral op bestrijding ligt."

Professor Geert Haesaert, voorzitter van de vakgroep Toegepaste Biowetenschappen aan de UGent, verduidelijkt dat Sesamia nonagrioides (corn stalk borer) vooral voorkomt in het Middellandse Zeegebied en centraal in Afrika. Naast maïs worden nog een heleboel andere gewassen aangetast door de rupsen van de nachtvlinder: sorghum, rijst, suikerriet, meloen, banaan, enz. Volgens Natuurpunt wordt in Spanje ggo-maïs geteeld vanwege de schade door corn stalk borer maar professor Haesaert corrigeert: “De stengelboorder die het meest voorkomt, is niet de corn stalk borer maar de European corn borer. De wetenschappelijke naam luidt Ostrinia nubilalis en het insect behoort tot de familie van de lichtmotten. Hiertegen is de insectenresistente Bt-maïs ontwikkeld.”

Haesaert verwijst naar een artikel van collega-onderzoekers aan de universiteiten van Lleida en Athene. Daarin lezen we dat het schadebeeld van beide stengelboorders identiek is zodat de economische schade die ze elk afzonderlijk berokken aan de maïsteelt in Spanje moeilijk in te schatten is. Naargelang het zaaitijdstip en het groeistadium van de maïs op het moment van aantasting kunnen maïsstengelboorders vijf tot dertig procent van een maïsperceel vernietigen.

Door de koude winters is het quasi onmogelijk dat de corn stalk borer zich hier kan vestigen, al zou dat volgens klimaatmodellen wel mogelijk zijn tegen 2050. In Frankrijk komt de nachtvlinder noordelijk voor tot aan Bordeaux. Hoe dit ene exemplaar in Nieuwrode verzeild geraakte, is vooralsnog onduidelijk maar Natuurpunt vermoedt via transport. Ook in Duitsland, Zwitserland en Oostenrijk is het beestje per ongeluk eens ingevoerd en bleef het bij eenmalige waarnemingen.