Tarwevolk is individualistischer dan rijstgemeenschap

De Amerikaanse psycholoog Thomas Talhelm oppert in het wetenschapsblad Science een nieuwe verklaring voor de doorgaans individualistischere en analytischer ingestelde westerlingen terwijl oosterlingen collectivistisch en holistisch in het leven staan. Dat zou verrassend genoeg met de verschillen in landbouw te maken hebben: rijst verbouwen is een arbeidsintensief proces dat samenwerking van het hele dorp vereist. Tarweboeren kunnen het werk grotendeels alleen aan.

Vraag een rijstboer om zichzelf en zijn vrienden te tekenen en hij zal een tekening maken waarop alle figuurtjes ongeveer even groot zijn afgebeeld. Vraag hetzelfde aan een tarweboer en hij zal zichzelf groter tekenen dan zijn vrienden. De Standaard beschrijft daarmee een experiment van de psycholoog Thomas Talhelm. De man denkt dat het komt omdat mensen in streken met rijstteelt tot elkaar veroordeeld zijn.

Van aanplant tot oogst vraagt rijst twee keer meer tijd van een boer dan tarwe. Er is een gemeenschappelijk irrigatie- en landbeleid nodig en dijken en kanalen moeten collectief worden aangelegd en onderhouden. Rijstboeren stemmen de timing van hun oogst op die van de buren af, zodat over en weer kan worden geholpen met het binnenhalen van de halmen. Die onderlinge afhankelijkheid deed in de loop van duizenden jaren een collectieve psychologie ontstaan, denkt Talhelm. Tarweboeren kunnen het werk grotendeels alleen aan, wat hen individualistischer zou hebben gemaakt. Dat cultuurverschil merk je volgens Talhelm zelfs ten noorden (tarweteelt) en ten zuiden (rijstteelt) van de Jangtse rivier in China.

Klassiek wordt het mentaliteitsverschil tussen oost en west verklaart door industrialisatie en modernisering die samenlevingen individualistischer maakt naarmate burgers welgestelder worden en een betere opleiding krijgen. “Maar Japan, Hongkong en Zuid-Korea zijn nog steeds in hoge mate collectivistische samenlevingen, ondanks een bruto binnenlands product dat hoger ligt per hoofd van de bevolking dan in de EU”, legt De Standaard uit waarom de tweedeling tussen tarwe- en rijstvolkeren een interessante alternatieve verklaring lijkt.

Meer info: Science