"Stalen steeds vaker gecontroleerd in buitenland"

Landbouwbedrijven en bedrijven uit de voedingssector laten steeds vaker een deel van hun stalen onderzoeken in buitenlandse labo’s. Dat schrijft De Morgen. “Die zijn niet verplicht afwijkingen te melden aan het Voedselagentschap”, zo wordt een Belgische laborant geciteerd. Het FAVV nuanceert. "Ook als Belgische bedrijven stalen naar een buitenlands labo sturen en er daar non-conformiteiten worden vastgesteld, is dat Belgische bedrijf nog altijd verplicht ons dat te melden", aldus woordvoerder Katrien Stragier.

Volgens De Morgen en Het Laatste Nieuws laten sommige bedrijven uit de voedingssector een deel of zelfs al hun stalen analyseren in het buitenland. Die buitenlandse labo’s zouden, in tegenstelling tot Belgische labo’s, niet verplicht zijn om onregelmatigheden te melden aan het Voedselagentschap (FAVV). Volgens de huidige wetgeving moeten producenten eventuele ‘non-conformiteiten’ binnen de 48 uur melden aan het FAVV. In ons land is die meldingsplicht uitgebreid naar de Belgische laboratoria.

Omdat het FAVV die Belgische wetgeving enkel kan afdwingen bij labo's in België, zouden volgens een laborant die geciteerd wordt "sommige bedrijven met hun twijfelachtige stalen naar het buitenland gaan". "Blijkt er dan toch een klein probleempje, dan kunnen ze dat eenvoudiger onder de mat vegen. Als een Belgisch labo dit doet, riskeren ze een schorsing", zo klinkt het nog. "Bijna alle kippenbedrijven die opnieuw opstartten na de fipronilcrisis, hebben hun analyses in Duitsland laten uitvoeren."

"Dat is daarom geen kwestie van kwade wil, maar de angst voor een nieuwe blokkering is groot, en die bedrijven grijpen liever zelf in", aldus de laborant. "Bij effectieve problemen verwacht ik wel dat de meeste hiermee naar buiten komen. Weliswaar pas als ze alles in kaart hebben gebracht, niet binnen de 48 uur. Maar kleinere afwijkingen worden mogelijk niet gemeld."

"Ook als Belgische bedrijven stalen naar een buitenlands labo sturen en er daar non-conformiteiten worden vastgesteld, is dat Belgische bedrijf nog altijd verplicht ons dat te melden", nuanceert FAVV-woordvoerster Katrien Stragier uit. "Bedrijven die dat niet doen, riskeren vervolging. Het is dus niet zo dat zij op die manier een 'sluipweg' hebben." Stragier benadrukt ook dat ons land met die dubbele meldingsplicht een voorloper is in Europa, en een extra controle inbouwde op de autocontroles.

"Bedrijven met kwade bedoelingen hou je niet tegen met strengere regels, als er gaten in het systeem zitten", vreest de laborant. "Het systeem vandaag is te streng, zodat bedrijven naar oplossingen zoeken. Eigenlijk is het vooral een concurrentieel nadeel voor onze labo's." "Deze mazen moeten inderdaad Europees gedicht worden", vindt Groen-Kamerlid Anne Dedry. "Maar ondertussen moeten we ons systeem niet versoepelen of uithollen. Ik geloof in zelfcontrole, maar dat werkt inderdaad alleen bij bedrijven die te goeder trouw zijn. De cowboys haal je er zo niet uit."

Fevia, de federatie van de Belgische voedingsindustrie, laat weten geen graten te zien in het feit dat stalen in het buitenland onderzocht worden, omdat de voedselveiligheid zo nog steeds gegarandeerd is. "De meldingsplicht voor producenten die in België afzetten geldt altijd, of ze hun stalen nu in ons land of in het buitenland laten onderzoeken. Doen ze dat niet, is dat strafbaar", zo klinkt het. De federatie kan zich ook perfect voorstellen waarom een bedrijf voor een buitenlands labo zou kiezen. Dat kan om pragmatische redenen zijn - zo waren de Belgische labo's ten tijde van de fipronilcrisis bijvoorbeeld overbevraagd.

Bedrijven die in verschillende landen actief zijn, kunnen ook een contract hebben met één specifiek labo, omwille van de onderlinge vergelijkbaarheid en de kostenefficiëntie. Een derde kan zijn dat de Belgische regelgeving in hun ogen te streng is. "Een aantal bedrijven kan ervoor kiezen om conform de Europese wetgeving zelf melding te doen en zelf de controle te houden", stelt Fevia-woordvoerder Nicholas Courant. Maar het systeem van gecertificeerde autocontrole in combinatie met meldingsplicht is volgens Fevia een "robuust systeem".