"Rol natuurbeweging overschat in polderdossier"

Dat Chris De Stoop in zijn nieuwe boek de schuld van de teloorgang van de landbouwbedrijven in de Wase polders bij de natuurbeweging legt, vindt Natuurpunt-directeur Chris Steenwegen “verbazend”. Natuurpunt heeft geen van de gebieden in eigendom en is niet verantwoordelijk voor het beheer, zo klinkt het. “De noeste, familiale polderlandbouw die De Stoop ophemelt, is helaas allang verdwenen.”

Bij monde van algemeen directeur Chris Steenwegen reageert Natuurpunt op de publicatie van ‘Dit is mijn Hof’, het nieuwe boek van Chris De Stoop over de teloorgang van de polderboerderijen in het Antwerpse havengebied. Net als De Stoop groeide ook Steenwegen op aan de rand van de Wase polders, zo schrijft hij in een opiniestuk in De Standaard. “Dat die prachtige polder werd ondergespoten met bagger voor de aanleg van industrieterreinen, dokken en infrastructuur bepaalde mijn studiekeuze”, zo klinkt het. “Tot vandaag is het een drijfveer voor mijn maatschappelijk engagement.”

Maar de familiale polderlandbouw die De Stoop lyrisch bezingt, is helaas allang verdwenen, zo zegt Steenwegen. “De landbouw is er, net zoals in de rest van Vlaanderen, gericht op efficiëntie, industrialisatie en export. Die race to the bottom gaat in de eerste plaats ten koste van de boeren zelf. Maar er is ook amper nog ruimte voor natuur. Bloeiende hagen en hoogstamboomgaarden zijn gekapt. Moerassen zijn gedempt tot tegen de kreken. Wuivende rietkragen zijn verdwenen. Op de steriele akkers wordt nu vooral veevoeder gekweekt. Maar die veranderingen beschrijft De Stoop niet in zijn boek.”

Steenwegen verwijt De Stoop en te selectieve blik: “Hij wijt de teloorgang van het polderlandschap aan enkele nieuwe natuurgebieden. Decennia uitbreiding van de haven, een hele rist politieke beslissingen in samenspraak met landbouwers en de nood om Antwerpen te beschermen tegen overstromingen: het lijkt alsof het De Stoop allemaal is ontgaan”, zo klinkt het. Dat de natuurbeweging als zondebok wordt aangewezen, vindt Steenwegen “een schromelijke overschatting”.

Natuurpunt heeft geen van de gebieden in eigendom en is er ook niet verantwoordelijk voor het beheer, zo klinkt het. “En niet onbelangrijk: het beheer van die gebieden gebeurt deels door landbouwers uit de streek. Ze laten hun koeien grazen in die nieuwe natuur. In een beperkt aantal van die gebieden helpt de lokale afdeling Natuurpunt WAL met het natuurherstel. Dat is puur vrijwilligerswerk. Wij vervullen in de polders een adviserende rol, net als de Boerenbond en het Algemeen Boerensyndicaat. Landbouworganisaties zoeken oplossingen voor landbouwbedrijven die moeten verdwijnen. Natuurpunt ijvert voor de beste invulling van natuurcompensatiegebieden. Elke organisatie vult die rol in zo goed ze kan.”

“Dankzij dat overleg zijn nu voor het eerst de grenzen afgesproken waarbinnen de haven nog kan groeien”, gaat Steenwegen verder. “Landbouwers, inwoners en haven hebben eindelijk duidelijkheid. Polderdorpen als Kallo, Kieldrecht en Verrebroek krijgen nieuwe natuur in hun achtertuin, in plaats van containers, zoals oorspronkelijk voorzien. Antwerpen krijgt overstromingsbieden, die zijn inwoners zullen beschermen tegen wateroverlast. Die adviserende rol hebben we ook tot een paar jaar geleden gespeeld in de raad van bestuur van de Antwerpse haven, waar één van onze medewerkers professor Patrick Meire opvolgde als expert in natuur.”

Tenslotte countert Steenwegen ook nog De Stoops bewering dat het broedsucces in de nieuwe natuurgebieden miniem zou zijn: “Het is onduidelijk waar De Stoop die informatie haalt. De sierlijke grutto's, kluten en tureluurs zijn er behoorlijk echt. Dat kan je zelf gaan bekijken of lezen in de wetenschappelijke rapporten van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek. Veel soorten waren 10 jaar geleden letterlijk aan het uitsterven. Natuurcompensatie heeft die achteruitgang grotendeels gestopt. Het is dus goed te onthouden dat ‘Dit is mijn Hof’ eerder een persoonlijk verhaal is dan onderzoeksjournalistiek”, aldus nog Steenwegen.