Prevent Agri buigt zich over instortingsgevaar stalvloeren: “Risico vergroot door milieu-eisen”

Sofie Joosen (N-VA) en Gianna Werbrouck (Vooruit) vroegen aan minister van Dierenwelzijn Ben Weyts (N-VA) en aan minister van Landbouw Jo Brouns (cd&v) hoe ze de problematiek van instortende stalvloeren zullen aanpakken. Dat deden ze respectievelijk in de commissie Landbouw en in de commissie Dierenwelzijn. Werbrouck verwees hierbij naar het regeerakkoord, waarin staat dat de regering samenwerkt met FAVV, Prevent Agri en andere partners voor gerichte sensibilisering en controles om dierenleed te voorkomen. Zowel Joosen als Werbrouck vroegen naar de stand van zaken van deze belofte, en een schets van de actuele situatie.

Brouns kaartte aan hoe in veel oudere stallen, zeker bij vleesvarkens, werd gewerkt met diepe mestkelders waarin de roostervloeren steunen op betonnen kolommen. “Die kolommen kunnen door langdurige blootstelling aan mestgassen en mest aangetast worden”, stelt Brouns.

Degelijk controleren lukt niet

Die aantasting gebeurt sluipend en is van buitenaf vaak moeilijk zichtbaar. Ook professionele controleurs kunnen dit niet zomaar vaststellen. Robin De Sutter van Prevent Agri vraagt aan de overheid om geschikt materiaal te voorzien. “Op de een of andere manier moet je te weten komen wat de status is van de roosters aan de onderzijde. Een visuele controle vanuit de mestkelder raden we absoluut af, gezien de atmosferen die daar heersen. Een andere mogelijkheid is om steekproefgewijs een rooster eruit te halen en de onderkant te bekijken. Maar ook dat geeft geen garantie dat alle roosters in goede staat zijn. Eigenlijk zouden we de volledige roostervloer moeten controleren met behulp van spiegelmateriaal, maar in de praktijk is dat heel moeilijk. We bekijken met het kabinet of het mogelijk is om zulk materiaal te ontwikkelen en ter beschikking te stellen, maar dat zit nog in de eerste fase.”

In de commissie Dierenwelzijn haalde Weyts de noodzaak, maar ook de praktische beperkingen van zulk materiaal aan. “Die controle moet dan ook nog op meerdere punten uitgevoerd worden, want het is niet omdat een vloer op één plaats nog in goede staat is dat hij niet op andere plaatsen aangetast kan zijn. En zelfs dan nog kan het rooster het bij wijze van spreken de dag nadien begeven.”

Volgens De Sutter zou zulk materiaal, ondanks de praktische uitdagingen, een eerste goede stap zijn om drama’s te voorkomen. “Een instortende roostervloer is geen dagelijkse kost, maar het komt wel regelmatig voor. Het is grotendeels gekoppeld aan beton uit een bepaalde periode, maar niet exclusief. Misschien gaat het om beton dat onvoldoende verdicht is of een te hoog watergehalte bevatte bij de fabricage, maar zeker kan ik dat niet zeggen.”

Emissie-eisen verhogen risico

Prevent Agri wil samen met het kabinet een campagne opstarten om verdere incidenten te voorkomen. “Dat zou enerzijds gaan om bewustmaking, maar zodra we het materiaal hebben, kunnen we bekijken om ofwel zelf controles te doen tijdens de audits, ofwel het materiaal ter beschikking te stellen aan de landbouwer. Vandaag kunnen we stalvloeren echter nog niet op een veilige manier controleren, dus gebeurt het niet.”

Op het aanleggen van een nieuwe vloer na, is er tot op heden maar weinig dat een veehouder kan doen om instorting te voorkomen. “De natte, corrosieve atmosfeer in een stal, daar kan je weinig aan veranderen”, zegt De Sutter. “En op zich worden de risico’s nog groter omdat er milieutechnische eisen worden gesteld aan de stallen, waarbij emissies meer intern worden gehouden. Dat resulteert in hogere concentraties van corrosieve gassen, en dus vergroot ook de mogelijke impact op die roosters.”

Menselijke en dierlijke drama's

Prevent Agri heeft zo al enkele drama’s mogen aanschouwen. De gevolgen van een ingestorte stalvloer is niet min. “Eerst en vooral zijn er de economische aspecten”, zegt De Sutter. “De ingestorte vloer moet verwijderd worden uit de mestkelder, en er moet een nieuwe worden aangelegd. Bovendien kunnen dieren in de mestput terechtkomen. Zij zijn niet altijd… recupereerbaar, als ik het zo mag zeggen. Als een dier niet overlijdt door de gassen kan je het wel proper maken, maar het kan zijn dat het sowieso niet meer in de voedselketen mag terechtkomen. Bovendien is er ook gevaar voor hulpverleners die tijdens de reddingsoperatie worden blootgesteld aan hoge concentraties mestgassen. Of voor een landbouwer die in de paniek van het moment zijn dieren probeert te redden.”

Brouns wijst erop dat de reductiedoelen voor ammoniakemissie ertoe leidt dat veel oude stallen vandaag vervangen kunnen worden. “Hierdoor verkleinen we niet alleen de milieudruk, maar ook het veiligheidsrisico”, zei hij. “Voor het vervangen van verouderde roosters door roosters die geïntegreerd zijn in een ammoniakemissiereducerend systeem, is stevige VLIF-steun voorzien.”

Zowel Weyts als Brouns noemen een preventieve aanpak voor deze problematiek essentieel.