Eerste ervaringen met samenwerking rond Vlaamse durumtarwe in Vlaanderen positief
nieuwsHet project Basta! binnen het Europees Partnerschap voor Innovatie (EIP) is op hoeve De Bouvry in Avelgem afgerond. De voorbije twee jaar is er gewerkt aan de opbouw van een vernieuwende samenwerking rond de agro‑ecologische teelt van durumtarwe in Vlaanderen. Het project bracht landbouwers, onderzoekers en verwerkers samen met als doel te innoveren op het vlak van teelt, teeltwijze en afzet. De eerste evaluatie is voorzichtig positief.
Binnen het Europese Basta!-project teelden zeven Vlaamse landbouwers de voorbije twee jaar durumtarwe. Het betreft een tarwesoort met een hoog eiwitgehalte die geschikt is voor het maken van pasta. De teelt vindt normaal gezien plaats in zuidelijke landen met een warmer klimaat. Met Basta! wilden de projectpartners Boerenbond, House of Agro-ecology, ILVO en Inagro de agro-ecologische teelt van deze tarwesoort in Vlaanderen aftasten en de mogelijkheden onderzoeken om een 100% Belgische pastaketen op te bouwen.
Onder begeleiding van twee ervaren teeltadviseurs zetten de akkerbouwers eigen agro-ecologische experimenten op, variërend van alternatieve bemesting en mechanische onkruidbestrijding tot het beperken of uitsluiten van fungiciden en insecticiden. De impact van deze praktijken werd gemeten via de regeneratie-index van projectpartner House of Agro-ecology, een tool die een objectieve maatstaf wil bieden voor afnemers die extra inspanningen willen vergoeden. Uit de basismeting bleek alvast dat de deelnemende telers boven het Vlaamse gemiddelde scoren.
Weer in juli bepalend
Ook de resultaten in het eerste teeltjaar 2024-2025 waren veelbelovend, zowel op het vlak van productie als kwaliteit. “De benodigde eiwitgehaltes van 12,5 tot 13,5 procent werden op nagenoeg alle percelen behaald”, zegt Bram Vervisch, onderzoeker akkerbouw bij Inagro. Volgens hem verloopt ook het huidige seizoen gunstig. Al zal het eindresultaat afhangen van de weersomstandigheden in juli. “De weersomstandigheden tijdens de oogst bepalen mee de kwaliteit. Als het warm en zonnig is, ligt de kwaliteit hoger.”
Projectpartner en pastaverwerker Soubry, die de Vlaamse durumtarwe tot pasta verwerkte, kijkt eveneens tevreden terug op de samenwerking. Tijdens de slotmeeting van het project deze week toonde het voedingsbedrijf zich bereid om de samenwerking met de zeven akkerbouwers voort te zetten. Het bod dat de verwerker op tafel legde, kon echter nog niet alle telers overtuigen. Sommigen zagen hun extra inspanningen op het gebied van agro-ecologische praktijken nog onvoldoende beloond.
Of alle telers zullen doorgaan in een vervolgtraject, is dan ook nog niet zeker. “Iedere deelnemer wil differentiëren in de graanteelt en groeien in agro-ecologie”, zegt Bart Thoelen, projectpromotor namens Boerenbond. “Er zijn nog enkele knelpunten, zoals het feit dat niet alle agro-ecologische inspanningen vandaag worden vergoed.”
Verdienmodel in meerprijs door verminderde CO2-uitstoot
Thoelen ziet desondanks mogelijkheden. Soubry ziet voorlopig geen markt voor pasta met het ‘Made in Belgium’-label, en kan op basis daarvan geen meerprijs bieden. Toch zou er wel een verdienmodel kunnen zitten in durumtarwe met een verminderde CO2-uitstoot. Op dat vlak zou de teelt in Vlaanderen misschien wel kunnen concurreren met de internationale markt. Een vervolgtraject behoort volgens de projectpartners dan ook tot de mogelijkheden. Hierin wordt de win-win rond scope 3-emissies verder uitgewerkt, of is een retailer betrokken om de duurzaamheidsinspanningen tot bij de consument te brengen.
Ook wordt het potentieel van aangepaste bemestingsstrategieën en koolstofopbouw in de bodem verder onderzocht. Projectpartner ILVO legde de basis hiervoor. Aan de hand van een bodemanalyse werd een nulmeting uitgevoerd op de percelen durumtarwe bij iedere deelnemende landbouwer. Daarmee zijn de beschikbaarheid van voedingsstoffen en het stikstofleverend vermogen in kaart gebracht, gemonitord en vergeleken over de verschillende experimenten heen.
