Opinie voorzitter Boerenbond: “Deblokkeer EU-beleid dat landbouw en industrie wurgt”
OpinieDonderdag komen de Europese regeringsleiders in het Limburgse Alden Biesen samen voor een informele top over de toekomst van de Europese competitiviteit. Volgens Lode Ceyssens, de voorzitter van landbouworganisatie Boerenbond, moet daar één thema bovenaan de lijst staan: de deblokkering van het Europese beleid dat landbouw en industrie wurgt. "Premier De Wever verwoordde het de voorbije weken al scherp: zonder een trendbreuk in Europa blijven we op drijfzand bouwen", aldus Ceyssens.
Vandaag zit de Vlaamse landbouwsector, én bij uitbreiding het ganse Vlaamse economische weefsel, gevangen in een juridisch web van blokkerende Europese regelgeving. Goedbedoelde wetgeving met klinkende namen zoals de ‘Habitatrichtlijn’, de ‘Kaderrichtlijn Water’ en de ‘Nitraatrichtlijn’ zijn uitgegroeid tot een toolbox waarmee zowat elk project kan worden aangevallen. Voor wie wil is er altijd wel een reden te vinden om vergunningen tegen te houden.
Zo valt niet alleen de vernieuwing en modernisering van de stallen stil, ook investeringen in verdere verduurzaming en in de productie van energie zoals biogasinstallaties of windmolens zitten vast. Het plaatsen van waterbassins en irrigatie-infrastructuur of systemen voor hergebruik en zuivering is een lijdensweg waardoor landbouwbedrijven zich minder kunnen wapenen tegen droogte en wateroverlast.
Het gevolg van deze onzekerheid is dat verduurzaming vertraagt en jonge landbouwers afhaken. Daar lijdt zowel de landbouw, en dus onze voedselvoorziening, als de natuur onder. Europa wil een groene koploper zijn, maar dreigt op deze manier het tegenovergestelde te bereiken: een beleid dat duurzaamheid eist maar investeringen onmogelijk maakt, over alle sectoren heen. Van fietssnelwegen tot duurzame investeringen op landbouwbedrijven, ontwikkelingen voor de productie van groene energie tot windmolens die al maanden stilliggen in de Antwerpse haven.
Opinie: "Jonge boer, een utopie?"
27 januari 2026Nieuwe generatie durft stap niet te zetten
De Vlaamse landbouw is een van de meest innovatieve ter wereld. Boeren produceren steeds meer met minder energie en met een lagere milieu-impact. De productiviteit steeg de voorbije decennia spectaculair: 0,5 procent van de Vlamingen produceert voedsel voor 99,5 procent van de bevolking.
Door Europese blokkerende wetgeving wordt die verduurzamingswedloop nu gebroken terwijl de sector in sneltempo vergrijst. Een kwart van de bedrijfsleiders is ouder dan 65, van de bedrijfsleiders ouder dan 50 heeft maar 12 procent een opvolger, en slechts 15 procent van de bedrijfsleiders is jonger dan 40. Een nieuwe generatie staat klaar maar durft de stap naar het ondernemerschap niet te zetten zolang het beleid blijft schipperen tussen ambities, blokkering en onzekerheid.
In Vlaanderen ontstaan er arrest na arrest voorbeelden van een onderliggend structureel probleem dat Europees wordt aangestuurd. De voorbije maanden zien we vernietigde vergunningen in industrie en energieprojecten zoals INEOS en de biomassacentrale van cementfabriek CBR in Wallonië. Daarnaast zijn er de stikstofarresten en tal van ruimtelijke uitvoeringsplannen die de schop op gaan. De rode draad is steeds dezelfde: gedateerde milieuwetgeving wordt gebruikt als blokkademechanisme waardoor verdere investeringen, modernisering en verduurzaming stopt.
De Europese Commissie kondigt analyses en eventuele bijsturing aan, maar alles gaat tergend traag. De schade gaat sneller dan de Europese molen maalt
Ontspoorde trein terug op de rails zetten
De premier legde al de vinger op de wonde en de Europese Commissie zelf erkent dat er een ontsporing is. In de Clean Industrial Deal, het Action Plan for Affordable Energy en het European Grid Package stelt ze dat het verslechteringsverbod en andere bepalingen voor drempels zorgen die investeringen verlammen. Ze kondigt analyses, stress-tests en eventueel bijsturing aan. Maar de realiteit is dat het allemaal tergend traag gaat. De schade gaat sneller dan de Europese molen maalt. Ondertussen is het aantal stoppende boeren een veelvoud van het aantal dat de stap naar het ondernemerschap nog kan of durft te zetten.
Leg landbouw niet stil
De agrovoedingsketen is een industriële pijler van 60 miljard euro omzet en kan zich gemakkelijk naast de chemie of de farma zetten. Ons voedsel wordt nergens duurzamer en klimaatvriendelijker geproduceerd dan hier bij ons. Landbouw hier verloren laten gaan betekent dan ook dat we minder duurzaam voedsel van elders zullen moeten importeren.
Bovendien is landbouw een belangrijke speler in de energieomslag. Warmtekrachtkoppelingen of WKK’s op glastuinbouwbedrijven produceren elektriciteit in de grootorde van een kleine kerncentrale waar vandaag al meer dan 600.000 Vlaamse gezinnen van energie voorzien worden. Ook op vlak van zonne-, wind- en bio-energie is er veel potentieel. Kleine vergisters op landbouwbedrijven kunnen door middel van biogas uit mest 24/7 energie leveren, dunkelflautes overbruggen én de emissies verlagen. Op deze manier draagt de land- en tuinbouwsector bij aan de stabiliteit en flexibiliteit van het elektriciteitsnet. Wie landbouw stillegt, legt niet alleen onze voedselproductie stil maar zet ook een rem op hernieuwbare energieprojecten.
Ofwel blijven we gevangen in een juridisch kluwen dat innovatie en verduurzaming fnuikt, ofwel maakt het ruimte voor een beleid dat toekomst biedt aan landbouw en industrie
Europa staat op een kruispunt. Ofwel blijft het gevangen in een juridisch kluwen dat innovatie en verduurzaming fnuikt, ofwel maakt het ruimte voor een beleid dat toekomst biedt aan landbouw én industrie. Dit heeft een rechtstreekse impact op de zekerheid, de kwaliteit, de duurzaamheid en de betaalbaarheid van ons voedsel. We weten allemaal welke richting de juiste is. The time to act is now.
Met dit opiniestuk wil de auteur een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat. De auteur schrijft in eigen naam en is verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.
De auteur
Lode Ceyssens is de voorzitter van landbouworganisatie Boerenbond
Copa-Cogeca: "Een ambitieuze concurrentieagenda moet Europese agrovoedingsketen tot kernprioriteit maken"
Ook de Europese landbouwkoepel Copa-Cogeca roept de Europese regeringsleiders op om doortastend op te treden via gerichte maatregelen en investeringen die de toekomstbestendigheid en competitiviteit van de hele agrovoedingssector garanderen.
"Vereenvoudiging, modernisering en investeringen in de concurrentiekracht van de landbouw en de volledige agrovoedingsketen moeten centraal staan op de Europese agenda", pleit Copa-Cogeca. "De agrovoedingssector zorgt voor stabiliteit, voedselzekerheid, veerkracht, duurzaamheid, cultuur en vrede. Investeren in de Europese agrovoedingsketen betekent investeren in onze gemeenschappelijke veiligheid en geopolitieke veerkracht", aldus Copa-Cogeca.
Investeer in de sector
"Meer dan ooit moet Europa zijn strategische onafhankelijkheid en veiligheid versterken door te investeren in landbouw en voeding. Dat betekent het veiligstellen van betrouwbare landbouwproductie, de garantie van betaalbare voeding voor consumenten, de hoogste kwaliteits- en veiligheidsnormen handhaven en bijdragen aan de algemene groei en paraatheid van Europa", schrijft de landbouwkoepel.
"Eerste stappen zijn gezet via enkele Omnibusvoorstellen. Maar er moet meer gebeuren. De EU-instellingen moeten verder gaan door wetgeving te moderniseren die innovatie ontmoedigt, vergunningsprocedures vertraagt en circulariteit beperkt. Europa moet de ambitie hebben om wereldleider te worden in slimme en gestroomlijnde regelgeving, zodat ondernemingen kunnen concurreren op wereldmarkten en de interne markt goed blijft functioneren", vindt Copa-Cogeca. "Het moment is aangebroken om echt een verschil te maken."
