Europese Rekenkamer waarschuwt dat GLB-hervorming onzekerheid dreigt te vergroten
nieuwsDe voorgestelde hervorming van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) van de Europese Commissie dreigt voor nog meer onzekerheid te zorgen voor landbouwers. Daarvoor heeft de Europese Rekenkamer maandag gewaarschuwd in een nieuw advies over de Europese meerjarenbegroting van 2028 tot 2034.
De Europese Commissie wil de Europese begroting grondig hervormen. In haar voorstel voor de volgende begroting van 2028 wil ze graag het huidige afzonderlijke landbouwbudget in één grote pot van 865 miljard euro stoppen. Deze pot zou uiteindelijk gedeeld moeten worden met andere beleidsdomeinen, zoals de steun aan de regio's, sociale fondsen, migratie en grensbewaking. De besteding van het geld zou dan vastgelegd worden in nationale plannen waarover de Commissie met elke lidstaat afzonderlijk zal onderhandelen.
Dit zou de eerste keer zijn, sinds de oprichting van het GLB in 1962, dat er geen afzonderlijk fonds voor landbouw wordt voorzien. Ook inhoudelijk betekent het een structurele hervorming van het beleid. De Commissie wil afstappen van de klassieke tweepijlerstructuur, met enerzijds directe inkomenssteun voor landbouwers en anderzijds middelen voor plattelandsontwikkeling. Wel zou het GLB een minimale begrotingstoewijzing van 293,7 miljard euro ontvangen voor inkomenssteun aan landbouwers (het “geoormerkte” bedrag). Onlangs werd ook overeengekomen dat tien procent van het niet-geoormerkte bedrag naar plattelandsontwikkelingen moet gaan.
Het voorstel van de Commissie stuit op veel verzet bij landbouworganisaties en kan ook in het Europees Parlement op weinig bijval rekenen. Zo bestaat de vrees dat het huidige gemeenschappelijke karakter van het GLB uitgehold zal worden, omdat lidstaten hun eigen prioriteiten kunnen leggen bij de verdeling van de pot met geld. Dit zou kunnen leiden tot een ongelijk speelveld op de eengemaakte markt. Daarnaast waarschuwt de internationale landbouworganisatie Copa-Cogeca dat het GLB-budget volgens de plannen 20 procent lager zou uitvallen dan vandaag.
De ingewikkelde regeling en de complexere juridische structuur van het voorstel verhoogt het risico op onzekerheid en ondermijnt het eigen vereenvoudigingsdoel
Gebrek aan duidelijkheid
De Rekenkamer, de financiële toezichthouder van de EU, voegt daar nog een extra kritische noot aan toe. Ze waarschuwt in haar advies dat het gebrek aan duidelijkheid de onzekerheid bij de landbouwers kan vergroten. Zo zullen landbouwers in hun planningsfase niet altijd zekerheid hebben op welk budget ze kunnen rekenen. De precieze omvang van de GLB-financiering zou pas duidelijk worden nadat een land zijn nationale plannen heeft laten goedkeuren.
Daarnaast is de Rekenkamer kritisch over de ingewikkelde regeling voor zowel de vaststelling en planning van het budget als voor de complexere juridische structuur van het voorstel. Dat kan leiden tot vertragingen bij de uitbetaling van middelen en vergroot opnieuw het risico op onzekerheid. “Dit zou uiteindelijk het eigen vereenvoudigingsdoel kunnen ondermijnen”, klinkt het.
Verdere onzekerheid zou voortvloeien uit een gebrek aan duidelijkheid over welke GLB-maatregelen op output moeten worden gebaseerd en welke op mijlpalen en streefdoelen. “Dit leidt mogelijk tot inconsistentie tussen EU-landen”, stelt De Rekenkamer. Ook hamert de instantie erop dat de grotere flexibiliteit van de landen, om zelf te beslissen over hun nationale plannen, geen afbreuk mag doen aan de gemeenschappelijke doelstellingen van het GLB. “Om dit risico te beperken, zal de Commissie haar versterkte sturende rol doeltreffend moeten vervullen”, aldus de Rekenkamer. Tot slot wijst de Rekenkamer op de nood aan "verantwoordingsplicht" en "traceerbaarheid" van de geldstromen, van de Europese rekening tot die van de landbouwers.
Beeld: Colruyt Group
