Neerslagtekort wordt steeds groter in de groenteteelt
nieuws
Al wekenlang kijken tuinders reikhalzend uit naar de weersvoorspellingen om dan te moeten vaststellen dat de drup regen die we krijgen het neerslagtekort niet oplost. Elke week die voorbijgaat zonder noemenswaardige neerslag vergroot het probleem. Bij de West-Vlaamse diepvriesgroentespecialist Ardo stelt men vast dat de droogte toeslaat in het hele teeltgebied, dat zich over acht landen uitstrekt van Spanje over Frankrijk, België en Nederland tot in Oostenrijk. Chief Operations Officer Bernard Haspeslagh, tevens voorzitter van sectorfederatie Vegebe: “De problemen variëren van voorjaarsspinazie die soms totaal mislukte tot lagere opbrengsten in teelten als erwten en bloemkool. Zonder beregening wil een nateelt bonen zelfs niet kiemen maar onze telers moeten noodgedwongen keuzes maken want de beregeningshaspels zijn ook in percelen wortelen hard nodig.” Op deze manier evolueert de diepvriesgroentesector van prijsdruk door (beperkte) voorraden naar een marktcorrectie door een schaarser aanbod. In de groenteteelt voor de verse consumptie is het vooral de oogstspreiding die in het honderd loopt door hittegolven. Naar prijsvorming toe is dat veel minder ideaal.
Na een koude lente kampt het belangrijkste productiegebied van groenten in Europa met uitzonderlijk weinig neerslag sedert mei. De Europese producenten van diepgevroren en geconserveerde groenten zijn bezorgd want sommige regio’s kregen 40 tot 50 procent minder regen dan normaal. Het uitdrogend effect werd in juli nog versterkt door tropisch warm weer en een droge wind. In ons land maar ook elders werden recordtemperaturen van 35°C en meer gemeten. De Europese federatie van de groenteverwerkende nijverheid (PROFEL) laat weten dat deze extreme weersomstandigheden de teelt van een aantal groenten hypothekeren. De sector meldt opbrengstreducties én tekorten aan erwten, lentespinazie, bloemkool, bonen en wortelen.
De grote specialisten in diepvriesgroenten zijn in ons land gevestigd, meer bepaald in West-Vlaanderen. Onder meer bij marktleider Ardo zorgt de droogte voor zorgen omtrent de hoeveelheid en kwaliteit van de aangevoerde groenten. Bernard Haspeslagh, één van de tenoren van het uit de kluiten gewassen familiebedrijf, verklaart dat het neerslagtekort nijpend is en tot dusver alleen is toegenomen. “Weinig regen zorgde samen met hittegolven die veel water doen verdampen voor erg droge velden. Voorjaarsspinazie kon soms niet geoogst worden. Ook in andere teelten zien we grote variaties in opbrengst, van een normale oogst tot een halvering daarvan.”
Voor erwten houdt Haspeslagh rekening met 20 procent minder opbrengst maar de oogst kan snel bergaf gaan als de droogte aanhoudt. Het productiegebied strekt zich van het noorden van Frankrijk via Wallonië uit tot in Duitsland en Polen maar nergens heeft de bodem voldoende water ontvangen. De Chief Operations Officer benadrukt dat het nu nog vroeg is om cijfers te kleven op de lagere opbrengsten. Voor bloemkool waagt hij zich aan een prognose van 10 tot 20 procent minder opbrengst. Bij bonen zal de opbrengstderving heel groot zijn in de wetenschap dat maar de helft van de voorziene nateelten bonen uitgezaaid zijn en zonder beregening de opkomst een fiasco is.
De beregeningshaspels draaien op volle toeren maar kunnen niet overal tegelijk een verkwikkende geut water brengen. “Telers moeten keuzes maken”, weet Haspeslagh, “want een gewas als wortelen vraagt in de Kempen in deze weersomstandigheden veel van de beregening om het aan de groei te houden.” Niet alleen bij ons is het kurkdroog en zijn temperatuurrecords gebroken. “In het zuiden van Europa steeg het kwik in mei naar een nooit eerder geziene 45°C”, aldus Haspeslagh. Ardo zal de lagere opbrengsten in Noordwest-Europa niet kunnen compenseren met hogere opbrengsten elders. Twee derde van de aanvoer bij Ardo komt uit de ‘groentetuin van Europa’, tussen Parijs en Groningen, die het hardst getroffen werd. Maar meer naar het zuiden en oosten van Europa viel er ook te weinig neerslag voor normale opbrengsten.
Wat betekent dit nu voor de boer, behalve dat hij lange dagen maakt om de beregeningshaspels aan de praat te houden? “Extensieve teelten zoals erwten worden per hectare gecontracteerd, vallen de opbrengsten tegen dan weegt dat op het inkomen van de producent en verkleint onze aanvoer. Bij andere gewassen contracteren we een volume maar kan de teler overmacht inroepen als bijvoorbeeld de 100 ton bloemkolen niet gehaald wordt door de droogte.” Indien een teelt mislukt, kan de producent soms een deel opbrengstderving recupereren via de telersvereniging maar een nateelt boontjes die niet uitgezaaid kan worden, zet een tuinder natuurlijk volledig zonder inkomen.
De droogte heeft één, niet onbelangrijk, voordeel. De stocks van diepvriesgroenten die wogen op de prijs geraken nu in snel tempo opgesoupeerd. De kleine overdracht van product die er was naar het nieuwe seizoen is naar verluidt onvoldoende om tekorten aan te vullen. Bernard Haspeslagh van Ardo, als voorzitter ook de spreekbuis van sectorfederatie Vegebe: “De commerciële situatie evolueert van prijsdruk bij zowel producent als verwerker naar opwaartse prijscorrecties vanwege tekorten op de markt. Ardo sluit contracten met zijn telers in januari en februari, dus kunnen zij dat pas merken in de contracten van 2016. Wij maken op onze beurt afspraken met afnemers maar die onderhandelingen starten zes maanden later. Momenteel neemt de diepvriesgroente-industrie een afwachtende houding aan, tot de opbrengstverliezen en de marktsituatie beter gekend zijn. We stevenen immers af op een tekort.”
Groentetelers die aan de veilingen leveren voor afzet op de versmarkt ervaren gelijkaardige moeilijkheden door de droogte als hun collega’s die telen voor de verwerkende industrie. Toch stelt het probleem zich in deze sector een tikje anders. Luc De Reycke, bedrijfsleider op het Provinciaal Proefcentrum voor de Groenteteelt (PCG) Oost-Vlaanderen, verduidelijkt: “Verse groenten worden dikwijls op een kleiner areaal geteeld, wat maakt dat de meeste percelen beregend kunnen worden. Dit jaar blijkt irrigeren zelfs nodig nog voor een tweede teelt de grond in kan. De oogstzekerheid is bij verse groenten wat groter dan in de teelt van diepvriesgroenten maar de oogstspreiding hebben telers helaas veel minder in de hand. De hitte bij het begin van de zomer maakte dat bijvoorbeeld bloemkolen op korte tijd oogstrijp waren. Voor de producent is dat niet ideaal want hij krijgt zijn werk dan nauwelijks gedaan en de kans is groot dat hij tijdens die piekoogsten een minder goede prijs beurt dan bij een oogst die beter gespreid verloopt. Anderzijds zorgt een moeilijk teeltseizoen dikwijls voor lagere producties met een goede prijsvorming tot gevolg. Telers die de mogelijkheid hebben om veel te beregenen halen hier het meeste voordeel uit.”
