Opinie: "Tuinbouwers dreigen gelag te betalen voor een fout die boven hun hoofd werd gemaakt’
Opinie"Wat is een woord in de Wetstraat nog waard? Als u dit aan de groente- en fruittelers vraagt, zult u horen: minder dan een rotte appel. Van die appel kan je tenminste nog biobrandstof maken." Dat schrijft advocaat Pieter Willems in een opiniestuk. Hij is van mening dat de Belgische wetgever een fout heeft gemaakt bij de compensatiemaatregel die Belgische tuinbouwers kregen na een forse verhoging van de lonen voor seizoensarbeiders. Die maatregel werd vernietigd en zadelt tuinbouwers nu op met torenhoge navorderingen van de fiscus.
De wetgever verhoogde in 2023 het minimumloon van seizoensarbeiders voor de groente- en fruitteelt. De verhoging was zo substantieel dat er vraagtekens werden geplaatst bij de financiële haalbaarheid. De wetgever beloofde compensatie in de vorm van een vrijstelling in de bedrijfsvoorheffing. Zo zou de concurrentiekracht van de sector gevrijwaard blijven. Een operatie à la belge dus met een duidelijke wederkerigheid tussen beide maatregelen. En de boer… hij ploegde voort.
Dat was buiten het Grondwettelijk Hof gerekend. In zijn arrest van 12 juni 2025 vernietigde het Hof die vrijstelling. Het zou gaan om verboden staatssteun. De angel zat niet zozeer in de maatregel zelf, wel in het feit dat de Belgische staat de maatregel niet had aangemeld bij de Europese Commissie. Staatssteun op zich is niet verboden. De website van de Commissie puilt uit van de goedkeuringen in de landbouwsector. Maar de Belgische wetgever verzuimde een aanmelding te doen.
Advies genegeerd
Vergissen is des mensen. Wat deze zaak wraakroepend maakt, is hoe het advies van de Raad van State werd genegeerd. In Brussel bestaat, naast de talloze met belastinggeld gesubsidieerde commissies, overlegorganen, instituten en kabinetten, ook de Afdeling Wetgeving van de Raad van State. Deze club van hoogopgeleide ambtenaren en professoren adviseert de wetgevende macht bij het aannemen van nieuwe wetten. In tegenstelling tot het advies van advocaten, is dat van de Afdeling Wetgeving gewoon publiek te consulteren. Zo kan iedereen lezen dat de Raad van State al in 2023 adviseerde de maatregel aan te melden bij de Europese Commissie. De wetgever sloeg dat advies in de wind. Een grove nalatigheid heet dat dan.
De gedupeerde landbouwers hebben daardoor hun groenten en fruit twee jaar lang tegen een te lage prijs verkocht. De loonkosten vormen een belangrijke factor in de totale productiekosten. Zij worden nu geconfronteerd met een stevige navordering door de fiscus. Die zure appel moet in één keer worden doorgebeten. Zo dreigt de sector het gelag te betalen voor een fout die boven zijn hoofd werd gemaakt.
Toegegeven, de wetgever heeft geprobeerd een aantal zaken recht te zetten. Zo werd de vrijstelling bedrijfsvoorheffing opnieuw ingevoerd vanaf 1 januari 2026. Ook voor de jaren 2024 en 2025 werd een genereus lange periode van betalingsuitstel toegekend, tot en met 31 december 2026. Tot slot wordt politiek al enige tijd gekeken hoe het probleem van 2024 en 2025 ook definitief kan worden opgelost. Maar de kaarten liggen daarvoor niet goed. Sleutelen aan een retroactief vernietigde maatregel is riskant en zou de uitspraak van het Grondwettelijk Hof miskennen. Een gevaarlijk precedent.
De bezwaartermijn loopt voor de meeste tuinbouwers in september of oktober af, nadien zijn de kansen op individueel herstel veel minder groot
Bezwaarschrift of ingebrekestelling
Wie na het lezen van dit stuk nog wil rekenen op een oplossing via de wetgever, hoeft niets te ondernemen. Verstandige mensen daarentegen kunnen twee zaken doen: een bezwaarschrift indienen tegen het aanslagbiljet en een ingebrekestelling sturen aan het kabinet-Jambon. Onder het motto: waar het collectieve faalt, neemt het individuele over. Iedere onderneming kan haar fiscale en burgerlijke belangen individueel afdwingen bij de overheid. Een kleine honderd telers hebben zich al verenigd achter deze strategie. Maar opgelet, de bezwaartermijn loopt voor de meesten in september of oktober af, nadien zijn de kansen op individueel herstel veel minder groot.
Over zin en onzin van huiswerk in het onderwijs is het debat volop aan de gang. Wat zeker is: de wetgever maakt zijn huiswerk beter wel. Artificiële intelligentie gebruiken mag, maar beter nog is wat gezond boerenverstand. Het had in dit geval veel miserie kunnen besparen.
Met dit opiniestuk, dat eerder in Knack verscheen, wil de auteur een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat. De auteur schrijft in eigen naam en is verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst.
De auteur:
Pieter Willems is advocaat en partner bij Tuerlinckx Tax Lawyers
